Idee 426.                                    


Onder de niet-werkenden zyn minder slapers dan men meent. De meesten twyfelen, en begeeren waarheid, doch niet z sterk als noodig wezen zou om zich gedrongen te voelen tot eigen onderzoek. [1]

Wanneer men van allen die op de bevolkingstaten zich inschryven als behoorende tot een der tallooze christelyke gezindheden, aftrok de velen die zich gereformeerd, katholiek, luthersch, enz. noemen: uit gewoonte, of: omdat hun ouders zich aldus noemden, of: omdat ze nu eenmaal tot die gemeente behooren, of: omdat men toch iets wezen moet (424) of: om 't voorbeeld voor de kinderen, of: uit menschenvrees... dan voorzeker zouden er weinigen overblyven, en de meerderheid der bevolking zou waarschynlyk blyken niet te behooren tot de zoogenaamde christelyke kerk. [2]

Ik beweer echter dat de tegenstanders niet veel winnen zouden by den overgang van die naamchristenen tot de openlyke hulde aan 't gezond verstand.

Want die overgang zou eerst plaats-vinden als 't mode werd en geen schade deed. We zouden alzoo vrydenkers krygen van 't gehalte der christenen aan 't hof van Constantyn. (7)

't Is om te schrikken! [3]


[1] "Onder de niet-werkenden zyn minder slapers dan men meent. De meesten twyfelen, en begeeren waarheid, doch niet z sterk als noodig wezen zou om zich gedrongen te voelen tot eigen onderzoek. "

 Zie 425. Bovendien: Het ontbreekt de grote meerderheid niet alleen aan een voldoend sterke begeerte naar waarheid, maar ook aan tijd, geld en - verreweg 't belangrijkst - aan talent. Als er even veel talent voor wetenschap als interesse in voetbal was, dan werd er even veel aan wetenschap als aan voetbal gedaan. Maar t volk wil voetbal - en is tot niet veel meer in staat dan begrip van voetbal.
 


[2] "Wanneer men van allen die op de bevolkingstaten zich inschryven als behoorende tot een der tallooze christelyke gezindheden, aftrok de velen die zich gereformeerd, katholiek, luthersch, enz. noemen: uit gewoonte, of: omdat hun ouders zich aldus noemden, of: omdat ze nu eenmaal tot die gemeente behooren, of: omdat men toch iets wezen moet (424) of: om 't voorbeeld voor de kinderen, of: uit menschenvrees... dan voorzeker zouden er weinigen overblyven, en de meerderheid der bevolking zou waarschynlyk blyken niet te behooren tot de zoogenaamde christelyke kerk."

Hmm. Ik leef zo'n 140 jaar nadat dit geschreven werd, in een tijd van ontkerkelijking. Maar die ontkerkelijking vond en vindt niet plaats omdat wie de kerken verlaat verstandiger is geworden of meer van wetenschap weet of wil weten, maar omdat de kerken niet het soort sprookjes vertellen dat mensen graag willen horen.
 


[3] "'t Is om te schrikken!"

Maar zo ging het wel. En

"The scientific world view is very rare. My guess is that at least 99% of all currently living human adults have a non-scientific world view and way of thinking. Most people probably base their lives on religion and/or magic. (..) let me amuse the reader by mentioning some results a Gallup investigation conducted in the U.S. in 1978 produced. According to it, 57% of all Americans believe in ufos, 54% in angels, 51% in ESP, 39% in devils, 37% in precognition, 29% in astrology, 24% in clairvoyance, and (only!) 11% in ghosts." (pag. 226 van R. Tuomela, "Science, Action, and Reality", D. Reidel Pub. Comp. 1985, ISBN 90-277-2098-3.)

(Geciteerd in  mijn "Ik wil gelezen worden"). Voor intelligente mensen van goede wil is dit geen vrolijk stemmende informatie: De proportie intelligente mensen van goede wil onder mensen is - tot nu toe, altijd, overal - een kleine minderheid.

Idee 426.