Idee 417.                                    


Godsdienst is schadelyk, en wel op twee wyzen: door doen en door niet-doen.

Het eerste ligt voor de hand. Zie Abrams-offers, elberfeldsche weezen (138) kerkmoorden, brandstapels, het vierde bericht uit de 50e eeuw... ja, dāt vooral! [1]

Maar de schade die de godsdienst bewerkt door 't verhinderen van wat beters is niet zoo makkelyk te vatten, en toch is ze heel groot.

De Theologiae Doctor Klesmeyer ware misschien 'n bekwaam timmerman geworden, als-i zich had toegelegd op 'n wezenlyk bedryf, instee van naar de noordpool te reizen om Pennewip's neusknyper te zoeken.

Misschien hadden wy geleerd zomerwarmte als snyboonen inteleggen tot wintergebruik, als we aan 't vinden van de juiste manier de moeite hadden besteed die er nu wordt ten-koste gelegd aan 't bepalen der ware natuur van deze of gene juffrouw Laps. [2]

Of, zonder te treden op fantastisch gebied, alle burgers van den Staat zouden kunnen zingen, schaken, met vrucht lezen, zich nuttig en produktief bezighouden in één woord, als men ze daartoe had opgeleid in den tyd die nu is verloren gegaan aan Habakuk en konsorten. [3]

Dit Idee is voor uitbreiding vatbaar, maar ik heb geen tyd, en noodig den lezer uit eens te berekenen wat-i al zou hebben kunnen doen, uitvinden, bewerken, tot-standbrengen, als men hem niet van jongs-af had geplaagd met buitenīssigheden. [4]


[1] "Godsdienst is schadelyk, en wel op twee wyzen: door doen en door niet-doen.

Het eerste ligt voor de hand. Zie Abrams-offers, elberfeldsche weezen (138) kerkmoorden, brandstapels, het vierde bericht uit de 50e eeuw... ja, dāt vooral!"

Hier is een link naar "het vierde bericht uit de 50e eeuw". De zin van M.'s toevoeging "ja, dāt vooral!" is dat godsdienstige leugens bestaan blijven omdat er betaald wordt.


[2] "Misschien hadden wy geleerd zomerwarmte als snyboonen inteleggen tot wintergebruik, als we aan 't vinden van de juiste manier de moeite hadden besteed die er nu wordt ten-koste gelegd aan 't bepalen der ware natuur van deze of gene juffrouw Laps."

Misschien. Maar ik denk het niet. Echte wetenschap is bedreven en bedacht door een heel kleine minderheid van de mensen die bestaan hebben. En als mensen in kennis geīnteresseerd zijn dan meestal in toepassingen van bestaande kennis die geld oplevert.
 


[3] "Of, zonder te treden op fantastisch gebied, alle burgers van den Staat zouden kunnen zingen, schaken, met vrucht lezen, zich nuttig en produktief bezighouden in één woord, als men ze daartoe had opgeleid in den tyd die nu is verloren gegaan aan Habakuk en konsorten."

Er zijn zeker veel zinniger dingen te doen dan de geslachtsregisters uit de bijbel overschrijven. Maar het "nuttig en produktief " is een niet zo zinnig doel om een wat bittere reden die toegelicht wordt in mijn volgende opmerking en omdat het mij (en Huizinga: 'Homo Ludens' = 'De spelende mens', de titel van één van Huizinga's latere boeken) lijkt alsof het meest creatieve, zinnigste en aangenaamste menselijk doen uit spelen bestaat.
 


[4] "Dit Idee is voor uitbreiding vatbaar, maar ik heb geen tyd, en noodig den lezer uit eens te berekenen wat-i al zou hebben kunnen doen, uitvinden, bewerken, tot-standbrengen, als men hem niet van jongs-af had geplaagd met buitenīssigheden."

"The proof of the pudding is in the eating". Wel - laat ons eens zien wat de talloos veel miljoenen in Nederland die niet "van jongs-af" zijn "geplaagd met buitenīssigheden" tegenwoordig "doen, uitvinden, bewerken, tot-standbrengen". Antwoord: Ze zijn rijker, gezonder beter opgeleid en voorzien van meer mogelijkheden en minder dwang dan bijna ieder ander in de totale wereldgeschiedenis. Wat ze in grote meerderheid doen en willen met die vruchten van beschaving is dit: Ze kijken gemiddeld 25 uur per week TV - de fantastische leugens van anderen, gericht aan het grootste en domste segment van de doorsnee, meestal op kruishoogte - en leggen zich overigens toe op voetballen en zuipen, en doen zo mogelijk weinig of niets anders en willen ook weinig of niets anders, behalve meer voetballen, meer zuipen en meer geld.

Voor wereldverbeteraars is dit wat bitter, of - wie weet - enigszins ontnuchterend, en er is ook een excuus en een wijze les. Het excuus is dat de mensheid in doorsnee zelden veel beter of veel slechter doen dan hun aangeboren aanleg ze toestaat, en de wijze les is dat het dus geen zin heeft de doorsnee te trachten te bewegen een betere wereld of een betere mens te trachten te maken: Het ontbreekt ze aan de vermogens, de wil, de daadkracht en het inzicht.

Dit is geen pleidooi het wereldverbeteren op te geven, maar wel dat vooral te trachten te doen door de wetenschap verder te ontwikkelen. Echte wetenschap immers laat zich toepassen in technologie, en een betere technologie geeft betere middelen menselijke doelen te verwerkelijken. En voor goed en kwaad zie 423, 817 en 855.

Idee 417.