Idee 335.                                       


Zoodra er nood is, ligt het in de natuur der harten terugtekeeren tot autokratie. [1]

‘De dokter moet het weten’ zeggen de beangste omstanders by 't ziekbed. ‘Kapitein, help ons!’ roepen de verschrikte passagiers.

Konsulten en scheepsraden zyn uitgevonden, niet om zieken te genezen of schepen te behouden, maar voor 't gemak en de kwazi-rechtvaardiging van wie schepen en zieken lieten verloren-gaan. [2]


[1] "Zoodra er nood is, ligt het in de natuur der harten terugtekeeren tot autokratie."

Dit is waar. Sterker nog: Ook als er geen nood is ligt het "in de natuur der harten " van de meeste mensen leiders te volgen, autoriteiten te geloven, persoonlijke verantwoordelijkheid te ontduiken, en mee te doen en roepen met de meute in de hoop zelf overwegend met rust gelaten te worden om de eigen gang te kunnen gaan.

De meerderheid volgt leiders uit vrije keus, en weet gewoonlijk nauwelijks in staat te zijn zichzelf te beheersen of besturen.


[2] "Konsulten en scheepsraden zyn uitgevonden, niet om zieken te genezen of schepen te behouden, maar voor 't gemak en de kwazi-rechtvaardiging van wie schepen en zieken lieten verloren-gaan."

Dit is maar gedeeltelijk waar, en wat M. overziet is dat autocratie pleegt te ontaarden: "All power corrupts, and absolute power corrupts absolutely." (Lord Acton.)

Idee 335.