Idee 322.                                       


Een kommissie uit de Tweede-Kamer heeft in 'n zeer verward rapport betoogd dat er honderd-en-dertien millioenen zoek zyn op de indische administratie van 1836 tot 1842.

De verwarring in dat rapport wordt veroorzaakt door 't vermengen van opgaven uit ongelyksoortige bronnen. Jan heeft z'n been verstuikt, hoe is 't mogelyk dat Pieter niet mank gaat? Of: als Money  *)   gedejeuneerd heeft te Buitenzorg, hoeveel is er dan gestolen te Banjoewangie?

Ik zeg: er is niets Gestolen. Niet op de vermeende wys althans, en de vreugde over de ontdekking van dat deficit, is niets dan broodnyd van de liberalen. [1]

Indie wordt geregeerd door papier. [2] Uit overmaat van eerste beginselen is de administratie zoo kunstig geworden dat niemand daaruit wysworden kan. Dit nu is niets nieuws.

Het Nederlandsche Volk kan gerust wezen over die 113 millioen. Op 't papier zyn ze weggeraakt. Op, met, en door papier zullen ze terugkomen.  **) 

Maar intusschen zullen de liberalen weer gebruikmaken van die duitenplatery, om de hoofdzaak ter-zy te schuiven, dat is: de Havelaarszaak en de mishandeling van de indische bevolking. [3]

Waarom benoemt men geen kommissie om te onderzoeken of 't waar is wat ik daarvan gezegd heb, instee van 't narekenen der opgaven van 'n baarschen vreemdeling die hier-en-daar terloops wat heeft opgevangen? [4]

De Jvaan wordt mishandeld... dit gaat ons goddienend Nederland niet aan.

Er zyn onnauwkeurigheden in de administratie... dt roert de ziel! Dt treft de fynste zenuwen van alle kruideniers die gewoon zyn pruimen en krenten te-gelyk te behandelen! Dt schreit ten hemel! [5]

O, Lachm, hoe kunt ge zeggen dat ik verflauw in verachting voor z'n Publiek, gerepresenteerd door z'n Kamer! [6]

*)  Zie over dien Money, Minnebrieven blz. 78, (uitgaaf 1865) Het boek van dezen man wordt gedurig aangehaald door de velen die beweren dat alles op Java volkomen in-orde is. Men heeft het gebruikt als tegenwicht van den Havelaar. By Kamerleden en 'n Publiek dat niet lezen kan, is deze taktiek zoo kwaad niet, al houdt ze overigens geen steek. Money betoogt eenvoudig dat Nederland zooveel uit Indie trekt. Dit is de kwestie niet! Bovendien zyn z'n opgaven zeer onjuist. Op 'n touristen-reisje langs den grooten postweg had hy ze hier-en-daar te-hooi en te-gras opgedaan. En zyner voornaamste zegslieden was N.B. de Gouv. Gen. Pahud, de waardige opvolger van Van Twist.
Ik neem deze gelegenheid waar, om 'n drukfout (?) in den Havelaar te herstellen. Toen ik m'n ontslag nam als Ass.-Resident van Lebak, voelde ik my tot dien stap bewogen, o.a. omdat ik den opvolger van Duymaer Van Twist - den hier bedoelden gewezen minister Pahud, 'n allerordinairst bureaumannetje - kende, en omdat ik wist dat er van hem niets te verwachten was. Z staat er in het Handschrift. De heer Van Lennep heeft laten drukken. Zyn opvolger ken ik niet, en weet niet - dit zal wel beduiden: en ik weet niet - wat er van hem te wachten valt. (Havelaar, blz. 172, tweede druk van 1860.) Ik noem die... drukfout, zonderling. Daar ik den Havelaar nooit gelezen heb en slechts zelden inzie, is me die bedorven tekst te laat in 't oog gevallen om by-tyds te protesteeren. Ieder begrypt hoe ook weer deze verminking my benadeelde, daar ze een der gronden wegnam waardoor 't vragen van m'n ontslag gewettigd werd. [7]
Wat overigens Money aangaat, de opgaven van dien liefhebberyfinancier zyn niets waard:
10 Omdat ze onjuist zyn. Vanhier dan ook, dat kwazi-deficit van 113 miljoen.
20 Omdat ze niets bewyzen tegen de stelling dat er in Indie geroofd en gemoord wordt. Als zoodanig immers wordt Money's boek gebruikt. Het heeft alleen aan die manoeuvre z'n opgang te danken.
30 Omdat zy - al waren ze juist - slechts te-meer doen in 't oog vallen dat Nederland verkeerd administreert. De door Money opgegeven cyfers zyn nietig in verhouding met de winst die 'n rechtvaardig bestuur opleveren zou. Het Batig Saldo is bespottelyk gering.

**) Dit schreef ik in '62, toen alles in rep en roer was over die zoekgeraakte 113 miljoen. Nu (1872) vraag ik of ik gelyk had? Gevonden is dat geld niet, en toch beweert niemand langer dat het verloren is. De finantie-specialiteit die 't deficit ontdekte, is nu Minister, en wel van Kolonien. Men heeft het recht den heer Van Bosse te vragen, niet waar die millioenen beland zyn, maar waar z'n bereddering over die millioenen gebleven is? Ook met die laffe duitenplatery heeft men weer maanden lang de aandacht van Kamer en Volk weten afteleiden van de hoofdzaak.


[1] Ik zeg: er is niets Gestolen. Niet op de vermeende wys althans, en de vreugde over de ontdekking van dat deficit, is niets dan broodnyd van de liberalen.

Dit is nu - 2002, 140 jaren later - niet meer na te gaan, maar het lijkt niet onredelijk aan te nemen dat er feitelijk behoorlijk gestolen werd onder Nederlands bestuur. Dit is in Nederland echter bijzonder moeilijk vast te stellen, zoals ook in 2002 weer blijkt middels een parlementaire enqute naar fraude in de bouw omdat alle betrokkenen elkaar dekken en beschermen; er nauwelijks behoorlijke sanctie- of onderzoeksinstrumenten zijn; omdat - met zeldzame uitzonderingen - iedere ambtenaar en iedere bestuurder ieder bestuurder en iedere ambtenaar dekt, en er veel te halen valt, direct en indirect, voor iedereen die ambtenaart of bestuurt; en - vooral! - omdat de Neerlandse doorsnee eenvoudig niet wenst te hren dan hun bestuurders en ambtenaren wel eens geen volledig perfecte en voorbeeldige bestuurders en ambtenaren zouden kunnen zijn.

Wie in Nederland kritiek heeft op een beroepsbestuurder is - minstens - onbehoorlijk, onwellevend, onaangepast en onredelijk, volgens beroepsbestuurders, en krijgt daarom ofwel in 't geheel geen antwoord ofwel quasi-beleefde leugens. En volgens de grote meerderheid van niet-direct geschaadde Nederlanders geldt 'tzelfde: Wie Onze bestuurders kritiseert deugt niet en geldt als nestbevuiler.

Het feitelijk antwoord op de vraag "Quis custodiet ipse custodies?" is in Nederland (en elders): Feitelijk worden ambtenaren en bestuurders gewoonlijk alleen "gecontroleerd" door gewoonlijk bevriende en vaak soortgelijk gecorrumpeerde ambtenaren en bestuurders. (Wie gelooft dat Nederland behoorlijk en integer bestuurd wordt heeft niets begrepen van de bouwfraude, het gedoogbeleid en veel andere bestuurlijke Nederlandse eigenaardigheden.)


[2] Indie wordt geregeerd door papier.

Niet alleen "Indie wordt geregeerd door papier." maar iedere staat en iedere grote organisatie. Dit is ook niet te voorkomen waar veel mensen geacht worden samen te werken en tal van afspraken te maken en houden. Het gebruikelijke probleem is dat ook deze administraties zelden goed en eerlijk gevoerd worden - en dat er de bestuurders teveel gelegenheid krijgen te bedriegen en falsificeren voor eigen voordeel.

Wat is hiertegen te doen? Ik citeer een Engels stukje van me:

Bureaucracy plan: The bureaucracy plan is an idea about good democratic government that I have since many years, and that was originally caused by my extensive experiences with Dutch bureaucrats. The brief version is: We must try to give the real power and the real government to the people.

Here is a synopsis of the main idea:

Government by the people: Instead of a bureaucracy and instead of military service, every adult citizen in society should spend two or three years of his or her life as a civil servant, in the type of job and with the sort of payment one receives in ordinary life, organized on the lines of a governmental Manpower office, also manned by such civil servants, that takes care that the tasks now done by state bureaucracy will be done by properly and honestly by ordinary civilians doinbg their civil service.

This is a system of real democratic government, that avoids all or most of the dangers of bureaucracy (careerism, corruption, loyalty to - aspiring - dictators, parasitism, incompetence, manipulation, lack of control by the population), and effectively does give the power to the people, for it in effect delivers the everyday practical government in the hands of the people, for the few years that they do social service as civil servant. Besides, it makes every adult participate in actual government during some period of his or her life, and it gives every citizen a chance to be a civil servant, and to replace the bureaucratic caste of state servants that currently have most of the everyday power in so-called "democratic" states, and which is a type of man that can and should be wholly done away with. Real power to the people - by civil service.

This must be practically feasible, since very few bureaucratic jobs require much special expertise, knowledge of schooling that people working outside bureaucracy in society do no already have.

Two important guiding principles here are:

  • ALL political and bureaucratic positions should be temporal and for a few years at most
  • ALL political and bureaucratic positions should involve public accountability after the job is finished as regards finances spent and decisions made while the position was exercised

Note that what exists at present, in all states, everywhere, is just the opposite:

Bureaucratic and political functions have become positions a persons holds for life, and indeed quite often holds through generations, as if it is hereditary nobility: Children of politicians become politicians, often in their twenties without having had any real social job, and all such functions tend to be for life, dependent on and furthered by friends and colleagues who likewise hold bureaucratic and political functions for life.

The result is an effective caste of governors and administrators, consisting of friends, colleagues, and family members, who all protect each other and help promote each other, and whose real and effective moral main principle is to help, to protect and to promote ones colleagues because they are colleagues, and because the pension rights, perks, and side benefits of conformist correct helping each other to power and to serve power are great.

The advantages of being a decent, conformist, well-behaved bureaucrat who does as he has been told by his superiors and colleagues have become very great in such careers that extend through a whole life, for all politically correct conformers: Excellent pensions, many special rights, perks and subsidies for oneself and one's children; many special advantages of the functions one has for a long time, both legal, illegal and in-between; for politicians excellent chances on high bureaucratic functions like mayorships and commissariats of important firms; and for all of the higher ranks the advantages of being well-known public face with easy access to the media, and for getting one's way with the help of friends and colleagues.

I regard all this as dangerous: Democratic government is government by the people, and not by a caste of lifelong governors, whether bureaucrats or politicians, for that corrupts and makes it practically impossible for the governed to control their governors.

Thence the bureaucracy plan: Give the power to the people by making every sane citizen in principle a state-servant for some years, in a function for which he or she has the expertise already, from his or her normal job, and with similar pay, but for a limited time, and with effective financial and political control after the temporal function has been laid down again, and the person who exercised returns to his normal social job and position.

So, what's all this in aid off?

Negatively, taken together, the Democracy Plan and Bureaucracy Plan are aimed to prevent bad government; bad governors; bad, incompetent or corrupt civil servants (a type of entity I want to see - almost, say apart from professional ambassadors and a few similar jobs for highly qualified highly trained persons - wholly non-existent); the "democratic" choice of incompetents, careerists, or aspiring dictators by a majority of the misled (it is probably quite true that "not everyone can be fooled all of the time", but surely it is also true that vast "democratic" majorities have been effectively fooled and misled all of the time in very many cases: Enlightened minorities are almost useless if unenlightened majorities may decide who is to govern them, and what policies are rational and fair); despotic government, police or military powers; and they aim to further a government of the people, by the people and for the people, on the basis of policies elected by those best qualified to judge, but maintained by all in the few years in one's life each does social service as civil servant - which incidentally should also contribute to the personal education and social understanding of all.

Positively, taken together, the sort of society I want:

A society governed by its total adult population through some years of civil service, that replaces nearly all of present state bureaucracies, with its ruling lite and policies selected by and from the highly educated of the society, and such that everyone is given the same chance on the best education, which is made available to all who are capable of it.

A society dedicated to the furthering of science and technology, first and foremost furthered by education, schools and universities, in the interest of all, where everyone has the right to be fed, educated, housed, clothed and provided with work that fits his capacities and inclinations, and where all have the freedoms of speech, discussion, publication, movement, opinion, argumentation, production and selling, all only bound by and regulated by public laws, maintained by independent public courts, with public judgments.

A society where everyone is in principle expected to interact by peaceful cooperation, free discussion, with resort to independent third parties to resolve conflicts, and by mutual agreement, contracts or promises that are expected to stand if freely agreed to.

A society whose citizens are expected to be intelligent, informed, educated, witty, rational, reasonable, cooperative, fair, honest, and where everyone has a fair chance of a bearable life, the development of any personal talents, and is fairly rewarded according to real merit

Ja, 't is idealistisch, en ik zal het niet meer meemaken. Maar het bestuursbeginsel dat ik hier geef is bij mijn weten zowel origineel als praktikabel. Als het niet ingevoerd wordt dan is het vanwege de domheid van de burgerij of de belangendienerij van de kaste van bureaucraten. 


[3] Maar intusschen zullen de liberalen weer gebruikmaken van die duitenplatery, om de hoofdzaak ter-zy te schuiven, dat is: de Havelaarszaak en de mishandeling van de indische bevolking.

Ja, zo ging dat inderdaad. Overigens is het de moeite waard op te merken dat M. schreef "de Havelaarszaak en de mishandeling van de indische bevolking." en dat hij ongetwijfeld zijn eigen zaak het belangrijkst achtte. (Wie hem dit kwalijk neemt is kennelijk een engel.)


[4] Waarom benoemt men geen kommissie om te onderzoeken of 't waar is wat ik daarvan gezegd heb, instee van 't narekenen der opgaven van 'n baarschen vreemdeling die hier-en-daar terloops wat heeft opgevangen?

Wel - omdat het werkelijk grondig uitzoeken van dergelijke zaken teveel evident bedrog aan het licht zou hebben gebracht van tal van prominente Nederlandse personen.


[5] " De Jvaan wordt mishandeld... dit gaat ons goddienend Nederland niet aan. Er zyn onnauwkeurigheden in de administratie... dt roert de ziel! Dt treft de fynste zenuwen van alle kruideniers die gewoon zyn pruimen en krenten te-gelyk te behandelen! Dt schreit ten hemel!"

Feitelijk is dit geheel overeenkomstig hoe de grote meerderheid in "ons goddienend Nederland " leeft en denkt, toen en nu. Het gaat niet om de werkelijkheid, maar alleen om de frases waarmee en de poses waarin deze beschreven wordt.

Doorsnee mensen zijn altijd veel gewilliger de wereld te verbeteren door Politiek Correct taalgebruik dan door feitelijk handelen - wat dan ook veel makkelijker is. De meeste misstanden worden aangepakt door de woorden die ze beschrijven als misstand te herzien, en niet door de misstanden zlf aan te pakken, die immers altijd samenhangen met grote belangen van enkele machtigen.


[6] "hoe kunt ge zeggen dat ik verflauw in verachting voor z'n Publiek"

Multatuli maakte zich zr onbemind door z'n verachting voor z'n Neerlands publiek bij herhaling uit te spreken: "Publiek, ik veracht u met grote innigheid".


[7] "Daar ik den Havelaar nooit gelezen heb en slechts zelden inzie, is me die bedorven tekst te laat in 't oog gevallen om by-tyds te protesteeren. Ieder begrypt hoe ook weer deze verminking my benadeelde, daar ze een der gronden wegnam waardoor 't vragen van m'n ontslag gewettigd werd."

Ook hier bedroog Van Lennep Multatuli, al zal dit niet veel uitgemaakt hebben. Wat er gebeurd zou zijn indien er een volksuitgave van de "Max Havelaar" zou zijn geweest in 1860, inclusief alle namen en geheel zoals M. dat wilde is niet met zekerheid te zeggen, maar de waarschijnlijkheid is dat zijn feitelijke behandeling en beschouwing niet veel anders zou zijn geweest.

De voornaamste reden ligt niet in M.'s gelijk of ongelijk, maar in het grote en evidente verschil tussen hem en z'n mede-Nederlanders: Hij week vl te veel af van de doorsnee - in karakter, vermogens, standpunten, levenswandel, taalgebruik - om meer dan een miniem kleine kans op enige tegemoetkomendheid te hebben. De doorsnee houdt niet van afwijkendheid, en tolereert daar maar weinig van, en dan bij voorkeur alleen evident vertoon zonder inhoud. (Een Nederlander mg wel gek doen - zolang maar duidelijk blijft dat hij niet cht meent wat ie zegt. Daarom zijn de enige kritikasters naar wie in Nederland geluisterd wordt vrijwel altijd en alleen ... cabaretiers: Iedereen wt immers dat dit publiekbehagers om den brode zijn, die nauwelijks menen wat ze zeggen.)

Idee 322.