Idee 296.                                       


Als ‘liberaal’ beduidt: onbekrompen rechtvaardig, dan is er veel te doen.

't Is niet voldoende, Mr. Thorbecke, te verklaren dat er ‘contagium’ heerscht. Als ge dit erkent, is 't uw plicht die besmetting tegentegaan. Dáárvoor zyt ge premier.

Zeg eens, wat doet gy om te voorkomen dat deze of gene die U zal vervangen, den tyd van Uw bewind kenschetse met even onliefelyke woorden?

Uw staatkundige principes...

Noch ik noch de natie hebben iets te maken met uw staatkundige principes. Er moet gehandeld worden. [1]

Als in m'n beroep op 't Volk (290) vraag ik u wat er gedaan is om de ellendelingen te straffen - liberaal of behoudend, om 't even - die den Javaan periodiek laten hongeren?

Wat, om hongersnood te voorkomen?

Wat, om zeeroof tegen te gaan? [2]

Uw staatkundige principes? Ziehier myn principes, zonder staatkunde. Ik geloof niet aan ‘Staatkunde.’ 't Is 'n woord, niets dan 'n woord. [3]

Myn principes zyn dat men geen nederlandsche onderdanen mag laten doodslaan of wegvoeren door zeeroovers, en dat het onbillyk is den Javaan te laten omkomen van honger in 'n land zoo ryk als 't zyne. Ziedaar myn principes. 'k Heb nog 'n paar dozyn van die soort, en allen even eenvoudig. [4]


[1] Noch ik noch de natie hebben iets te maken met uw staatkundige principes. Er moet gehandeld worden.

Ja, maar handelen zonder principes, of althans onberedeneerd handelen, is onverstandig in dit soort zaken.


[2] Wat, om hongersnood te voorkomen?
     Wat, om zeeroof tegen te gaan?

Het is een feit dat hongersnood, zeeroof, piraterij voorkwamen In Nederlands-Indië en dat er weinig of niets tegen ondernomen werd.


[3] Uw staatkundige principes? Ziehier myn principes, zonder staatkunde. Ik geloof niet aan ‘Staatkunde.’ 't Is 'n woord, niets dan 'n woord.

Nee, te zeggen dat een bepaald woord "niets dan 'n woord" is geen goed argument. En aan ieder woord zit minstens één begrip vast, al is het puur fictie of alleen van grammatikaal nut.
 


[4] Myn principes zyn dat men geen nederlandsche onderdanen mag laten doodslaan of wegvoeren door zeeroovers, en dat het onbillyk is den Javaan te laten omkomen van honger in 'n land zoo ryk als 't zyne. Ziedaar myn principes. 'k Heb nog 'n paar dozyn van die soort, en allen even eenvoudig.

Een deel van wat M. hier bedoelt is dat waarachtig ethisch handelen uit het hart komt d.w.z. gebaseerd is op werkelijk authentiek en onvervalst gevoel - voor wie het niet gewoonlijk vanzelf spreekt dat men andere mensen niet behoort te pijnigen heeft 't ook geen zin dit als moreel principe voor te houden. (Al zal dreigen met straf dergelijke mensen wellicht in toom houden.) Zie ook 423.

Maar het onderliggende fundamentele probleem, dat M. hier in 't geheel niet aansnijdt, is de afstand tussen uitvoerders en opdrachtgevers in alles wat met bestuur van doen heeft: Degenen die de feitelijke orders uitvoeren zijn zelden of nooit degenen die ze bedenken en degenen die ze bedenken en opdragen hebben bijna altijd andere belangen en beginselen dan ze publiek uitdragen.

En overigens heeft in een parlementaire democratie niet het volk de macht (zoals het woord "democratie" suggereert) maar de regering plus het parlement, en deze handhaven zich door de organen van de staat - de ambtenarij en politie, die feitelijk in hun dienst staan en door "de staat" uit de belastingopbrengsten worden betaald.

De macht die het volk heeft in een parlementaire democratie is periodiek te mogen kiezen bij meerderheid van stemmen, en op basis van veel propaganda, misleiding en leugens, wie van verschillende kandidaten en partijen de macht zal krijgen voor een bepaalde periode.

Idee 296.