Idee 232.                                       


De Katholieke Kerk, van zeker standpunt beschouwd, is 't schoonst wat ooit door menschen werd tot-stand gebracht.  Of liever, zy is - zooals Napoleon op St. Helena zich uitdrukte - zy is het werk der eeuwen. [1]

In m'n stuk over Vry-Arbeid amplieer ik die uitspraak, door de opmerking dat ze het rezultaat is van de logika der feiten die er voorvielen in die eeuwen. [2] Deze ampliatie was overbodig. Ik zou ze dan ook niet hebben gegeven als ik niet wist dat er by zekere lezers behoefte bestaat aan overbodigheid.

Maar ik heb, voor protestantsche lezers vooral, 'n andere opmerking over het katholicismus, die niet overbodig is. Ik spreek niet van dogmen, ik spreek van uitwerking. Niet van geloofspunten, maar van strekking. Niet over de waarheid of onwaarheid van wat er wordt geleerd door die kerk, maar over sommige uitvloeisels van die leering.

Die uitvloeisels nu, zyn lief hier-en-daar. Er ligt 'n waas van pozie, zelfs over de dwalingen... of wat door andersdenkenden voor dwaling wordt gehouden.

En niet alleen is dit de protestanten onbekend, veel katholieken zelfs, die gewoon zyn hun godsdienst uitteoefenen in 'n zoogenaamd protestantsch land, hebben geen begrip van den weldadigen invloed der katholieke pozie op 't dagelyksch leven, in landen waar die wyze van godsvereering zonder tegenwerking bestaat. Men denkt niet aan dogmen... men gelooft. Of neen, zelfs dt niet. Zonder 't minste besef der mogelykheid van niet-gelooven, is men vereenzelvigd met de halfgoden der roomsche mythologie. Men leeft met en in de heilige Rosalia, Lucia, Monika. Men gaat om met de Heilige Maagd. Men spreekt met haar, bedankt haar voor bewezen dienst, spoort haar aan tot yver... jazelfs, de hartelyke intimiteit gaat z ver, dat men haar berispen durft op de wyze van 'n kind dat stout is.

- Foei, zoete lieve moeder Maria... is dat nu mooi van u? Foei, is dt nu gehandeld als 'n goed moedertje? Dat staat u volstrekt niet fraai, lieve zoete Maria!  

Men liefkoost die moeder, men vleit haar, men streelt haar...

Geloof? Vraag eens aan 't kind op den schoot der moeder of 't in die moeder gelooft? Een zotte vraag! [3]


[1] " De Katholieke Kerk, van zeker standpunt beschouwd, is 't schoonst wat ooit door menschen werd tot-stand gebracht.  Of liever, zy is - zooals Napoleon op St. Helena zich uitdrukte - zy is het werk der eeuwen."

Het een noch het ander is ook maar enigermate bruikbaar als rationeel argument: "van zeker standpunt beschouwd" is om het even wat "'t schoonst wat ooit door menschen werd tot-stand gebracht" terwijl iedere maatschappelijke institutie "het werk der eeuwen" is.
 


[2] De term "logika der feiten" is interessant en bruikbaar, hoewel vaag.
 


[3] "Geloof? Vraag eens aan 't kind op den schoot der moeder of 't in die moeder gelooft? Een zotte vraag!"

Maar er is een principieel verschil: De moeder en haar schoot bestaan in exact dezelfde zin als het kind - en dat geldt niet voor enig religieus geloof dat beide hebben, want dat bestaat alleen in overeenkomst van ideen.

 

Idee 232.