Idee 211.                                       


Aan myn kinderen
. Ge zyt nog wat klein, en zoudt me nu niet begrypen, maar eenmaal zal de tyd komen dat ge leest wat ik hier zeg. Welnu, als ik me ooit tegen u beroep op m'n vaderschap... lacht me uit!

Als ik ooit u onderdanigheid voorschryf... bespot my!

Als ik ooit liefde van u vorder... omdat... omdat... hoe zal ik 't zeggen? Liefde, omdat er eenmaal iets geschiedde waarby ik volstrekt niet dacht aan u. Liefde, omdat ik iets verrichtte vr gy bestondt. Liefde, omdat...

Vult aan, kinderen, ge zult dit kunnen als ge ryp zyt om te lezen wat uw vader schreef, vult aan!

Als ik liefde vorderde drom... werpt my met vuil!

Lacht me uit, bespot my, werp me met vuil als ik ooit onderdanigheid of liefde vorder... drom !

Verbeeldt u dat die bybeltekst in de "Geboden" verknoeid is door vertalers. Ja, ja, z is het. Gelooft me, er staat: haat uwen vader, dan zult gy lang leven !" Beproeft het eens!

Ik wou wel eens 'n "Heer" zien, die de macht had u te beletten uw moeder lieftehebben, al loofde hy tien lange levens uit, in tien landen tegelyk! Met of zonder bybeltekst, vr of tegen bybeltekst, met of zonder gebod, zullen zy en ik uw liefde weten te verdienen dr liefde. Wie dat niet kan, heeft op liefde geen aanspraak!

Uw onderdanigheid zal bestaan zoolang en voor-zoover myn geest meer ontwikkeld is dan de uwe, omdat ik 'n paar tientallen jaren vroeger begonnen ben. Die spanne tyds zult ge weldra hebben ingehaald, vooral daar ik helaas zoo dikwyls staan bleef op m'n weg!

Kinderen, ge zult my niets te danken hebben dan wat ik voor u deed n uw geboorte en zelfs dat niet. De liefde vindt haar loon in zichzelf.

Och, waart ge reeds zoo ver dat ge m'n IDEEN kondet lezen, en alles wat ik bewaar voor u alleen. Och, hoorde ik 't reeds:

- Wy hebben u lief, o vader, maar ge hadt daartoe niet noodig onze vader te zyn!


Over M.'s eerste huwelijk, de opvoeding van z'n twee kinderen, en z'n verondersteld slechte vaderschap is heel wat afgeschreven, meestal in overwegend kritische zin.

Mij komt al dat gezever overwegend als vermomde nivelleerdrift voor: Men ziet dat er tal van terreinen zijn waarop Multatuli moediger, eerlijker, intelligenter, en moreler was dan vrijwel al z'n Neerlandse tijdgenoten, en gaat op zoek naar iets dat tegen 'm gebruikt kan worden.

't Is niet mogelijk in de context van een niet overmatig lang kommentaar redelijk en zinnig in te gaan op M.'s veronderstelde slechte vaderschap, maar ik zal een paar korte opmerkingen maken die ik gewoonlijk gemist heb in de critici van M.'s vaderschap:

  • z'n twee huwelijken waren allebei stukken beter dan de zeer grote meerderheid van de huwelijken
  • z'n eerste vrouw, met wie hij twee kinderen had, steunde hem in alles (vaak in een mate die meer burgerlijk-fessoendelijk oppassende lieden vreemd vinden)
  • 't Is moeilijk of onmogelijk voor doorsnee mensen (academisch geschoold of niet) zulke exceptionele mensen als Multatuli EN z'n vrouwen redelijk en rechtvaardig te beoordelen, eenvoudig omdat 't gewone mensen ontbreekt aan de daartoe nodige buitengewone begrippen (die recht kunnen doen aan buitengewone mensen)
  • z'n eigen kinderen hebben M. bij mijn weten nooit persoonlijk zwart gemaakt in druk (al heb ik niets gelezen van Nonni's katholieke traktaatjes, want Nonni werd na haar huwelijk met een Italiaan zwaar katholiek)
  • iedereen die M. enigermate intiem gekend heeft - als bijvoorbeeld Sietske Abrahamsz en Marie Anderson - was ervan overtuigd dat hij altijd eerlijk was, zonder het daarmee altijd met 'm eens te zijn of hem altijd te geloven
  • je kunt buitengewone mensen niet langs dezelfde maatlat leggen waarmee gewone mensen elkaar de maat nemen: dat is puur Prokrustes.

 

Idee 211.