idee 187 copyright commentaar maartens@xs4all.nl

 

Idee 187.                                       


Het christendom bestaat voor 'n groot deel uit neefjes die spelfouten maken. Maar dat zyn niet de ergste vyanden van Jezus. De ergsten zyn de mannen van geven en nemen, van hier wat af en daar wat by al naar 't in hun kraam te-pas komt. [1]

Onlangs zag ik joodsche weeskinderen wandelen met 'n suppoost. Deze liep rechtop, zuchtte niet, en ook de kinderen schenen vry-wel en in 't minst niet aangegrepen. Alleen hadden ze lange jassen aan en groote hoeden op, zoodat ze er uitzagen als ouwe heeren door 'n omgekeerden tooneelkyker gezien. Een christelyke straatjongen schold die jodenweesjes uit:

- Heerejesis, wat 'n hoedjevol! Zeg, jy, is dat 'n jurk van je grootvader? 

Dit sneed me door de ziel. Zonder te denken aan welken tekst ook, sprak ik den suppoost aan. Ik had eenige moeite hem te doen voelen dat ik geen kwaad in den zin had. Na eenig terrein-peilen kwam ik voor den dag met de vraag of
ik die armen kinderen eenig genoegen mocht verschaffen?

't Was me namelyk alsof ik my aansprakelyk rekende voor de onbeschoftheid van den straatjongen, die blond was als ik, Germaan als ik, gedoopt als ik. Ik voelde solidariteit.

De suppoost antwoordde beleefd, vond m'n aanbod vriendelyk, maar... weigerde geld aantenemen, want het was Sabbath.

 - Niet waar, kinderen? vroeg hy.

- Ja! riepen ze allen als uit n mond, ja m'nheer, 't is Sabbath! 

Nu weet ik wel dat er geen mogelykheid was den Sabbath te ontkennen - 't ws nu eenmaal saterdag - maar de kinderen hadden in hun toon iets kunnen leggen wat denken deed aan aarzeling of spyt. Dit deden ze niet. Er klonk 'n flink martelaarschap uit hun toestemmen, iets als: Sabbathhouden of sterven!

Och, ik had zoo te doen met al de kleine Origenessen die zoo heldhaftig zich besneden van 'n stukje koek!

Zoo doet gy, christenen, niet! Ik geloof niet aan uw christendom, ik ontken 't bestaan van uw christendom, zoolang ge niet evenals die jodenkindertjes uw wet handhaaft ook tegen zin, lust en belang... zoolang ge niet uw nageslacht vermoordt zooals die kerkvader.

Maar denk nu niet dat ik dit vermoorden en die joodsche wettelykheid, op-zichzelf beschouwd, mooi vind. [2]


[1] Wat betreft: "De ergsten zyn de mannen van geven en nemen, van hier wat af en daar wat by al naar 't in hun kraam te-pas komt." Zie mijn commentaar bij de voorgaand ideen: Zoals mensen bijna allemaal zijn, overleven, doen en denken gebeurt dit maatschappelijk door geven en nemen, door schipperen, door huichelen, liegen en draaien, door voorwendsels, en door het goede dat men zelf uitdraagt en verdedigt alleen uit te dragen en verdedigen als dit zonder risco of schade mogelijk is. 


[2] Het verhaal is fraai, en toont aan dat Multatuli niets op had met anti-semitisme of racisme. Maar hij vergeet even dat - zoals dit ook van toepassing op de Elberfeldsche wezen - kinderen gewoonlijk nog niet geleerd hebben rollen te spelen, te huichelen en te schipperen. Uiteraard zijn kinderen heel wel in staat te liegen, maar de vervalsing van zichzelf die de doorsnee van zichzelf maakt om maatschappelijk te overleven of carriere te maken, maakt de doorsnee in de puberteit en adolescentie. Zie 74.

 

Idee 187.