Zelden schryf ik wat ik wil, en nooit wat 'n ander wil. [1]

Dit is een der redenen waarom 't me zoo moeilyk valt schryver van beroep te zyn. Er gaan soms maanden voorby, waarin het me onmogelyk is my te uiten. Dien tyd breng ik met denken door, en 'n beroepsschryver in Nederland kan zich zoo'n weelde niet gunnen. Erger nog: hy kan niet voldoen aan die behoefte. Hoe 't sommigen mogelyk is, elken dag 't gansche jaar door, denkbeelden te leveren - hoofdredacteurs ener courant, byv. - is my 'n raadsel. Dat talent is me niet gegeven, waarin dan ook de reden ligt dat ik zo lang wachtte voor ik me aan die broodschryvery overgaf. Ik hoopte zoo lang mogelyk dat men my die marteling besparen zou! [2]


[1] Zelden schryf ik wat ik wil, en nooit wat 'n ander wil.

't Eerste ongetwijfeld vanwege onvolkomen uitdrukkingsvermogen, en het tweede uit individuele waarachtigheid. Zie verder M.'s aantekening:


[2] Dit is een der redenen waarom 't me zoo moeilyk valt schryver van beroep te zyn. Er gaan soms maanden voorby, waarin het me onmogelyk is my te uiten. Dien tyd breng ik met denken door, en 'n beroepsschryver in Nederland kan zich zoo'n weelde niet gunnen. Erger nog: hy kan niet voldoen aan die behoefte. Hoe 't sommigen mogelyk is, elken dag 't gansche jaar door, denkbeelden te leveren - hoofdredacteurs ener courant, byv. - is my 'n raadsel. Dat talent is me niet gegeven, waarin dan ook de reden ligt dat ik zo lang wachtte voor ik me aan die broodschryvery overgaf. Ik hoopte zoo lang mogelyk dat men my die marteling besparen zou!

Wat de eerste zin en laatste zinnen betreft: Zie mijn commentaar bij de noot op 70.

En wat "Er gaan soms maanden voorby, waarin het me onmogelyk is my te uiten. Dien tyd breng ik met denken door" aangaat:

Het lijkt mij vrijwel zeker dat Multatuli bipolair depressief was (m.a.w.: manisch depressief - beurtelings "himmelhoch jauchzend und zum Tode betrübt") en dat zelf ongeveer half wist, o.a. omdat het hele begrip "bipolaire depressiviteit" toen nog niet bekend was. Eén reden om te denken dat hij het zelf wist was de keuze van z'n pseudoniem (dat zowel "ik heb veel geleden" als "ik heb veel gedragen" betekent, en welbewust en vaak door hem in beide betekenissen gebruikt werd); een andere reden is z'n herhaaldelijk tekenen - letterlijk - van z'n stemmingen als een zigzag van pieken en dalen; een derde z'n helder bewustzijn dat z'n schrijverschap zeer sterk afhing van z'n stemmingen. Nu, in de geneeskunde spreekt men van "bipolaire depressiviteit" indien iemand's stemming zich snel en vaak - tot enkele keren per uur, of vaker - afwisselt, zonder goede externe aanleiding.

Mij wil het voorkomen dat M. gewoonlijk niet - voor publiek - schreef gedurende z'n depressieve perioden, en alléén makkelijk en graag schreef gedurende z'n manische perioden, wanneer hij in bijzonder korte tijd bijzonder veel kon produceren.

Idee 112.                                                  
Idee 112.