Idee 34.                                                  

Myn IdeeŽn zyn de "Times" van m'n ziel.

Men beweert namelyk dat de "Times" geen eigenlyk gezegde vooruitbepaalde richting volgt  doch de stemming weergeeft van de meerderheid der Engelsche natie. In hoeverre dit waar is, of zelfs mogelyk, weet ik niet.

De bedoeling van m'n Idee is, te verzekeren dat ik schryf naar den indruk van 't oogenblik, zonder my te bekommeren, noch om verband, noch om homogeniteit, noch om eindelyke konklusie. Vandaar dan ook dat ik zoo dikwyls van onderwerp verander.

Er ligt alzoo in dit gebrek aan methode, een soort van... methode. En deze is - onder zekere gegevens - de slechtste niet. Wie steeds naar z'n beste weten zegt wat hem voorkomt waar te zyn, kan nooit met zichzelf in tegenspraak komen. De hieruit voortspruitende harmonie tusschen gedachten die op onderscheiden tydstippen en in geheel verschillende omstandigheden geuit werden, getuigt misschien voor waarheid doch ongetwyfeld voor oprechtheid. En juist uit deze overeenstemming ontstaat ten slotte ťťn geheel, dat klemmender betoogt dan verhandelingen waarin een onaangenaam parti-pris al te gemaniŽreerd tusschen kop en staart is gezet. Verlos ons van den... pleittoon, Heer!

Toch moet ik - niet zonder verwyzing naar 50 en 51 - velen waarschuwen tegen 't volgen myner niet-methode.


Wat ook waar is dat de door M. gekozen vorm het best aansluit bij M.'s stijl, die uitblinkt in het kwikzilverig verspringen van onderwerp naar verwant onderwerp naar bijzaak naar hoofdzaak enzovoort.

En wat betreft ""Times" van m'n ziel": In de Ideen staan Multatuli's ideeŽn "that are fit to print". Zie 399, 400 en 403. Bovendien beoogde M. actueel te zijn met z'n Ideen en te schrijven over onderwerpen die op dat moment maatschappelijk belangrijk waren.

Idee 34.