Help
Index

 Maarten Maartensz:    Philosophical Dictionary | Filosofisch Woordenboek                      

 L - Levenslessen

 

Levenslessen: Epigrammatische samenvattingen van realistische dus enigszins cynische regels hoe maatschappelijk te (over)leven - "how to make friends, gain influence and be a real and popular phoney".

1. Ht recept voor maatschappelijk geluk, welstand en status: " let op uw zeggen, meer dan op uw doen, en het zal u wlgaan ". (Multatuli, 374)

Doe wat je wilt - bedrieg je buren, veracht de dominee, schop je vrouw, trap je medemensen ... maar doe het altijd met een uitgestreken braaf en fatsoenlijk gezicht, uit naam van de waan van de dag, met keurige kleren en zonder ooit uitgesproken kritiek te leveren op wie ook van enig aanzien "en het zal u wlgaan in den winkel". Z is het en zo is het altijd geweest, en dit zal pas veranderen als de menselijke doorsnee intelligenter is dan ze tot nu was. Tot dan zal de leugen de basis van het maatschappelijke zijn.

2. Chesterfield's bronzen regel: "If you want to be pleased, please!"

3. Boeddha's diagnose: "Stupidity and egoism are the roots of all vice."

4. Ovidius' dictum: "Video meliora proboque, deteriora sequor" = "Ik zie het betere en stem doe dat het beter is, maar doe het slechtere" - omdat het lekkerder, veiliger, normaler, beter betalend, of populairder is.

5. Voltaire's constatering: "If we believe in absurdities, we shall commit atrocities". Dit is een fraaie 18e-eeuwse samenvatting en verklaring van de veel van de menselijke geschiedenis.

6. Lord Action's conclusie: "All power corrupts; absolute power corrupts absolutely. All great men are bad." (Aldus luidt de samenvatting van de lessen der geschiedenis van de Engelse geschiedkundige Lord Acton, uit 1895. Met "grote mannen" bedoelde hij niet Newton, Shakespeare of Euler, maar politieke leiders en religieuze voorgangers.)

7. Latijnse wijsheid: "Mundus vult decipi" - de mensen willen bedrogen worden, en het meeste denken van de doorsnee is wensdenken. Vandaar dat willen, net zoals de grote meerderheid hun meningen afschermt tegen kritiek in plaats van ze zelf zorgvuldig te proberen te testen en zo mogelijk weerleggen.

8. Maartensz' vaststellingen: "De grootste gruwelen worden verricht uit naam van de hoogste idealen" en "Waar publiek wordt gesproken, wordt publiek gelogen."

9. Swift's uitroep (hoogst onpopulair onder de grote democratische meerderheid der laagbegaafden, waarachtig gelovigen en fanaten van allerlei slag): "Most men are as fit to think as they are fit to fly".

10. Maartensz' verbeterde receptuur voor social geluk en populariteit: "If in Rome do as the Romans do - if amongst cannibals, do as the cannibals do".

11. Maartensz' morele samenvatting van morele normen: "In terms of their very own publicly maintained moral norms nearly all men are bad nearly all of the time." Zie 4 en 9, voor een verklaring. Anders gezegd: "Er zijn heel weinig morele helden, en heel veel morele huichelaars."

12. Zekere kennis: Er is zekere kennis, namelijk wat je weet dat je niet weet, en dit is in veel opzichten zowel de zekerste als de nuttigste kennis. Wijsheid of verstandigheid zonder zekere kennis omtrent de eigen onwetendeid in relevante opzichten is onmogelijk. De vermeende kennis van de meerderheid is overwegend bijgeloof of volgen van autoriteiten.

13. Chamfort's samenvatting van de moraal "Enjoy and give pleasure, without doing harm to yourself or to anyone else - that, I think, is the whole of morality."   (Chamfort),

14. Hazlitt's menselijke kwalifiicatie: "If mankind had wished for what is right, they might have had it long ago. The theory is plain enough; but they are prone to mischief, 'to every good work reprobate.'"
   -- Hazlitt

15. Maartensz' numerieke uitleg: 0One way of understanding society - any human society anywhere, of sufficient size, say 10 or a 100 or more not specially selected persons - is that the good : the bad : the stupid = 1 : 9 : 90. Alternatively expressed but to the same effect: the intelligent : unintelligent = 1 : 9 and the unegoistic : egoistic = 1 : 9, and intelligence and egoism are independent.

Note that part of my meaning is that the bad is normally the harm that is done actively or  passively to others because of egoism, indifference or malevolence, and that it is for the most part due, in everyday human practice, to indifference, convenience, or conformism:

"The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing."
   -- Edmund Burke

With this understanding, viz. that it is normally a lot easier to leave the good one sees one should do, on one's own principles, undone - because leaving it undone is very often easier, more convenient, better paid, or more normal or correct.

Putting it all in a table with percentages (while remembering that intelligence and moral courage are probably for the largest part determined by innate factors, and non posse nemo obligatur):

    Percentage
intelligent good 1
intelligent not good 9
not intelligent good 9
not intelligent not good 81
all   100

That is one important part of the reason why Hazlitt was right and so much of human society so often is in such a mess.



Zie ook: Chamfort, Chesterfield, Conformism, Genius, Hypocrisy, Leugen, Mens, Role


Literatuur:
Chamfort, Juvenal, Multatuli, Rochefoucauld, Hazlitt

 Original: Aug 8, 2004                                                 Last edited: 12 December 2011.   Top