Prev-IndexNL-Next 

Nederlog

November 20, 2015
Autobio 1989 - Blaas, De 19, ME, UvA, Vitamines, Columnist, Einde "Socialisme"

Sections
Introduction
This is another part of my autobiography. This describes 1989, mostly on the basis of selections from my journal. The previous part is here, while all aitobiography files are gathered (and somewhat rewritten) here. The rest of this file is only in Dutch. There will be an English crisis log later today.

                                            Januari
1. Wat ik lees + stijl

2. Problemen met mijn blaas
3. Kantoorkringen, macht etc., boeken, uitkering, overleven
4. Vrijlating van de 2 van Breda
5. Blaasproblemen, 2 van Breda
                                  Februari
6. Blaasproblemen: tetracycline
7. Over Laing
8. Over de systematiek van leren
9. Werklui van Mul, blaas, conditie, de 19
10. "Een gedebiliseerde rechtsstaat"
                                             Maart

11. Conditie
12. Conditie
13. Eindelijk nieuws over M.E., conditie + brief CvB UvA
14. Ik spreek met drs Jankarel Gevers v/d UvA
15. "Ga maar naar de rechter"
16. Ik neem weer vitamines
                                   April
17. Verschil vitamines
18. De UvA werkt nog steeds tegen
19. Geslaagd als columnist
                                   Mei                                  
20. Bevrijdingsdag 1989: Kleine kulturele analyse
21. Informatie van de ME-Stichting
                                   Juli
22. De docenten psychologie "zien je het liefste dood"
23. De B-vitamines
24. Radio Caroline uit de lucht genomen
                                   Augustus
25. Lezing "Lichaam en Geest?", weer heien
                                   November
26. Ik zit beroerd in Munnikeburen, op de boerderij
27. Het colloquium ging heel goed
28. Kontinu gehei, gehamer en monument Johnny Jordaan
29. Eindelijk geen gehei na 2 maanden gehei
                                   December

30. Analyse van het instorten van het socialisme
31. Instorten van het socialisme in Roemenië



Dit deel is voornamelijk geciteerd uit mijn Journaal voor 1989, in het blauw, met enige commentaren en toelichtingen van nu (2015), in het zwart. De titels van de stukjes zijn van nu; de stukjes zelf van de genoemde dagen in 1989.

Ik deed dit jaar nog redelijk wat, maar begon in te storten na mijn verwijdering van de universiteit bij filosofie, en na mijn vergassing uit het laatste kwartaal van 1988, en ook na gezondheids-problemen vanwege weinig slaap en overlast, die dit jaar alleen maar erger werden.

Maar ik had nog genoeg energie om dit jaar een lang stuk over de vrijlating van de twee oorlogsmisdadigers van Breda; een lange duidelijke brief aan het College van Bestuuur, en 9 Spiegeloog-columns te schrijven.

1. Het jaar begon zo:

Zondag 1 januari: Wat ik lees + stijl
Vannacht op t dak naar t vuurwerk gekeken met Jola, net als vorig jaar. t Viel tegen, hoewel t tamelijk lang doorging. Ik moet een flink stel brieven schrijven, maar loop niet over van aandrang.

De afgelopen week vnl. gelezen: Leys, "The Burning Forest", over China (heel goed); Aeschylus (net begonnen aan de Oresteia - de introductie van 1 versie is grotendeels blah blah, maar ik heb er 2, zodat ik ze kan vergelijken); Aristoteles, Posterior Analytics (Loeb editie, en veel beter dan de duitse die ik had, van Rolfes) en meer (zoals Jongstra's "De Multatulianen", een kleinzielige collectie kleinzieligheden).

Wat die blah-blah stijl betreft: Misschien moet ik die eens analyseren, want het is een zeer gebruikelijke. Kenmerken ervan zijn in ieder geval: Eigenaardig gebruik van de lidwoorden (grotendeels afwezig of onbepaald; bepaald vooral voor metaforische abstracta, en zelden met logische rechtvaardiging); voortdurend grote woorden en grote namen, bij voorkeur doorelkaar gemengd in een zin ("as Nietzsche remarked"; "this cathartic theogony charted first systematically and scientifically to its soul-shattering - and liberating! - depths by psycho-analysis" - ik verzin maar wat: die stijl dus); gezwollen proza; valse spitsvondigheid en paradoxerij; voortdurend vertoon van irrelevante eruditie; objectiviteits-pretentie en pedante ernst; en de afwezigheid van gezond-verstand overwegingen; helder proza; respect voor feiten; een feitelijke context (een geliefkoosde truuk van deze stilisten is vrijwel onmiddellijk het diepe inspringen, met de stilzwijgende pretentie dat iedereen het thema en de taal als vanzelfsprekend beheerst, en dat wie dat niet doet gewoon te stom is); en testbare ideeen.

NB dat deze stijl de gebruikelijke stijl van de meeste schrijvende intellectuelen is. En ik geef een redelijke lijst van wat de stijl wel en niet omvat.

2. De problemen met slaapgebrek vanwege geluidsoverlast en vanwege mijn blaas waren dusdanig geworden dat ik er weer mee naar de dokter ging:

16 januari: Problemen met mijn blaas
Vandaag naar de dokter i.v.m. m'n blaas - 't duurt me te lang, en ik heb te vaak (niet erge) pijn in m'n buik. Kennelijk is 't iets zweerderigs, want anders zou 't wel sneller over gaan of erger worden (tenzij 't een tumor is). Ik kreeg overigens wel van de assistent te horen "dat 't niet kan want je bent overgedragen" - d.w.z. ik ben nu de melkkoe van de polikliniek urologie VU, alsof ik een slaaf ben. Als de Nederlandse gezondheidszorg opzettelijk bedacht was om patienten ongekontroleerd uit te zuigen en doctoren en gezondheidsbureaucraten af te schermen van iedere verantwoordelijkheid en iedere wettelijke actie, dan had men het huidig stelsel bedacht: Alles is vestzak/broekzak & rechterhanden die niet weten wat hun linkerhanden (partners in crime, but not for the record) uitspoken.

De dokter verwees me naar de polikliniek van de VU, die (uiteindelijk) peritonitis diagnosticeerden.

3. De volgende snelle maar redelijk duidelijke analyse van gewone kantoormensen, mijzelf en mijn toestand is n.a.v. een soort kantoorfeestje vanwege het pensioen van Jolanda's vader:

26 januari: Kantoorkringen, macht etc., boeken, uitkering, overleven
Gisteren met Jola naar de receptie vanwege haar vader's pensioen bij Philips. 't Was zoals ik verwachtte, en hem in een brief van half januari geschreven had:

Kleine persoonlijkheden met klein verstand, en met onbeperkte wensen, en onbevredigbare ego's, om 't weer eens anders te formuleren. Die brief, overigens, diende om de familie Tromp duidelijk te maken dat we niet van zins zijn onderdeel van het familie-gebeuren te worden, en deel van het duidelijk maken daarvan was dat we niet naar Bussum gingen, voorafgaand aan de receptie, en niet naar het diner na de receptie. En dat was ook verstandig.

't Sociaal gebeuren is zeer onwerkelijk in kantoorkringen. Als je "jezelf zijn" (tegenwoordig een reclame-kreet) omschrijft als "spontaan en zonder bijzonder voorbehoud uitkomen voor je werkelijke meningen en wensen" dan is niemand zichzelf op een kantoor, behoudens kleine dingen die vnl. het kantoorleven niet betreffen. Men is bang, achterbaks, oneerlijk, indirect en schijnheilig, en het meeste dat men doet dient het wekken van een bepaalde indruk bij anderen - continu toneelspel, zonder dat de spelers menen toneel te spelen, en met hun leven als inzet. De meesten hebben ook niet of nauwelijks door dat ze een voortdurende leugen of fantasie spelen. Afgezien van intellectueel onvermogen is daar de volgende reden voor: De meesten zijn geen individuen (c.q. alleen op hobby-terrein): Ze beleven zichzelf in termen van andermans reflexie - prijs en blaam, relatieve rangorde; ze zijn niet in staat onafhankelijk tot eigen waarderingen en oordelen te komen, en zelfs als ze dat zijn doen ze het liever niet.

Sterk gegeneraliseerd is dat een van mijn problemen: Wat is het nut iets te ambieren in een wereld vol van dergelijke mensen - hoogstens halve individuen; meelopers; en zonder wetenschappelijke, culturele of artistieke kunde, kennis, of interesse? Wat ik vind dat van belang is is niet wat de meeste mensen van belang vinden, en evenmin zijn ze in staat het zinnig te beoordelen. Als ik schrijf schrijf ik voor enkelingen. Ik ben niet geinteresseerd in roem of macht, noch in rijkdom: Het zijn geen doelen die mij motiveren, en wat ik ervan weet wil ik niet. (D.w.z.: Rijk zijn zou prettig zijn, maar rijk worden niet. Macht is onaangenaam, want het impliceert verantwoordelijkheid en een hoop sores; en roem is vervelend, tenzij je 't op prijs stelt chronisch voor iets anders aangezien te worden dan je bent en voortdurend lastig gevallen te worden. Dit is wat ik denk, en ik denk niet dat mijn onderbewuste, als 't al een stem in t kapittel heeft, het daar mee oneens is: Was dat wel zo dan had ik mij in allerlei omstandigheden anders gedragen.)

Dus wat moet ik doen? Ik kan een paar boeken over filosofie en logika schrijven, maar verder zal het, voorzover ik mijn huidige mogelijkheden kan overzien, wat de inkomsten aangaat afgezien van m'n uitkering, vooral op computer-gedoe (programmaas of teksten over) of literatuur neerkomen. En sociaal gesproken komt het er op neer dat ik probeer mijn tijdgenoten te overleven, en dat ik mijn onafhankelijkheid bewaar.

NB dat dit van mijn 38ste is, in begin 1989, en dat het laatste ongeveer zegt wat er de komende 26 jaar zou gebeuren, zij het met enkele wijzingen: Ik schreef geen boeken, maar een site. (In 1989 bestonden die helemaal nog niet. Er was internet, maar het was heel beperkt.)

Deze site is nu (2015) meer dan 500 MB groot, dat als 't ASCII-tekst was zo'n 500 normale boeken zouden zijn, maar in html rond de 250 boeken, waarvan ongeveer de helft van mij, trouwens met veel Nederlogs, veel filosofie en een  flink deel ME in Amsterdam.

Ik heb hiermee veel meer mensen bereikt dan ik met papieren boeken over filosofie of logika gedaan zou hebben, die trouwens vrijwel zeker tot grote problemen met mijn uitkering zouden hebben geleid én mij geheel geen geld zouden hebben opgeleverd. En ik heb wel programmaas geschreven, sommigen ook bijzonder bruikbaar, maar niet voor geld, omdat ik dan mijn uitkering riskeerde, en die nodig had omdat ik waarachtig ziek was, en behoorlijk veel pijn kon hebben, gedurende zeer lange tijd ook - vele maanden of jaren.

Ook ben ik erin geslaagd tot mijn 65ste onafhankelijk en overeind te blijven, maar dat heeft zeer veel moeite gekost, alweer vooral vanwege mijn ziekte, armoede en veel tegenwerking, die in 1988 serieus begon, en tot nu voortduurt, al is dat de laatste 15 of 20 jaar vooral ignoreren van mijn brieven en mijn site, en 15 jaar lang pretenderen dat ik gezond was (sinds 1995) terwijl ik dat evident niet was: Ik had één van de beste doktoralen ooit uitgereikt in Nederland, en zou makkelijk een goede baan in een buitenland gevonden hebben als ik niet ziek, en moe en meestal in pijn was geweest.

4. En er gebeurde dit:

26 jan: Vrijlating van de 2 van Breda
Men gaat waarschijnlijk "de 2 van Breda" vrij laten. De feitelijke reden is kennelijk dat 19 prominente idioten een heiligenkransje willen, ten koste van de gevoelens van overlevende verzetsstrijders. Ik heb de brief van die 19 gelezen, en hoewel het allemaal heel nobel klinkt staan er geen relevante argumenten in - en als de argumentatie geldt, geldt de argumentatie ook om Hitler vrij te laten, als i in Breda zat. Maar tot nu toe heeft niemand die absurde konklusie opgemerkt.

Mijn vader was zo een verzetsstrijder, behalve dat hij in 1980 overleden was. Maar ik kende de problematiek van verzetsstrijders (échte) redelijk goed, en was een filosoof, psycholoog, en logikus, al was ik nog niet afgestudeerd, en van de argumentatie klopte werkelijk geheel niets.

5. Vervolgens:

31 jan: Blaasproblemen, 2 van Breda
Mijn blaas is nog steeds niet in orde. (...)

O ja, de 2 van Breda zijn vrijgelaten, meteen op de dag van het kamerbesluit. Ik schrijf er wel iets over, want de argumentatie en procedure zijn achterlijk, schofterig en schijnheilig.

En Spiegeloog publiceerde in Januari: Mandarijntjes met een IQ van 118. Dit was mijn tweede column, na Hoeren van de Rede, en terwijl de eerste column de lectoren en professoren van de UvA beschreven, beschreef de tweede column vooral de studenten - waarvan ik gemiddeld een zeer lage pet ophad, en die feitelijk in 1984 een gemiddeld IQ van 115 (niet 118: ik was verkeerd voorgelicht) hadden, wat volgens mij veel te laag is voor behoorlijke universitaire studenten.

Ook is "Mandarijntjes" typerend voor mij in dat ik geheel geen aanhanger van noch een gelover in universele gelijkwardigheid ben: Er zijn goede en slechte mensen, en er zijn domme en intelligente mensen, en iedereen die eerlijk is en enigszins intelligent is weet dat ook.

6. Ik kreeg iets tegen de peritonitis:

Zondag 5.II.: Blaasproblemen: tetracycline
Ik neem nu 4 dagen een tetracycline, en het lijkt beter te gaan met het gepis: Ik heb aanmerkelijk minder buikpijn ('t afgelopen weekend dacht ik dat als t zo door ging het ziekenhuis snel nodig zou zijn), en ik pis ook minder vaak.

Dit hielp uiteindelijk wel, maar het duurde tamelijk lang, en begon mijn conditie langzaam te slopen, omdat ik te weinig sliep.

7. Dan is er dit over Ronald Laing, van wie ik diverse boeken kende sinds 1968, en wiens "Interpersonal Perception" ik bewonderde, maar wiens later psychiatrie ik overwegend afkeurde, al was zijn "Divided Self", dat ik al heel lang had, bruikbaar geweest voor Jolanda:

Dinsdag 7.II: Over Laing
Zaterdag Laing's "Madness, Wisdom & Folly" gekocht en meteen maar uitgelezen. Het is een stuk beter dan z'n boeken vanaf ca. 67 - zeg: Vanaf "The Politics of Experience" t/m "The Facts of Life" - omdat de mystiek, de filosofie, en de politiek er grotendeels uit zijn. In hoeverre Laing er zelf uit is is moeilijk te zeggen (ik heb 'm een keertje met Jola bezichtigd, maar niet gesproken, en z'n gedrag was van een moeilijk te geloven schizoide houterigheid ("ik zie dat jij mij bekijkt")) maar intellectueel is het een grote vooruitgang.

Het boek is in opzet een soort schetsmatige, uit incidenten en daaraan vastgeknoopte overwegingen, opgebouwde autobiografie tot z'n 30ste, maar in strekking vooral een soort zelfrechtvaardiging: Hij verdedigt zich impliciet (want zonder critici te noemen) tegen allerlei kritiek van z'n vakgenoten.

Daarin slaagt hij maar gedeeltelijk: Wat er zinnig aan z'n ideeen is (zeg wat i tussen '60 en '66 publiceerde) blijft recht overeind, maar vindt geen enkele uitbreiding; wat er onzinnig aan is, of alleen met veel meer kwalificaties en uitleg dan Laing ooit gegeven heeft zinnig zou kunnen zijn - de suggesties dat psychotici profetische zieners zijn; dat een psychose een natuurlijk heelproces is; dat men psychotici zou weinig mogelijk dient te interfereren in hun psychotisch gedrag, waarnemen en denken; dat alleen psychotici, kunstenaars en filosofen een waarachtige perceptie van de werkelijkheid hebben; dat schizofrenie voornamelijk een stigmatiserend etiket van afwijkende personen is; dat geestelijke gestoordheid niet gefundeerd is op een verstoord biologisch/fysiologisch proces maar uiteindelijk een sociologisch/politiek waardeoordeel is; dat de samenleving een aanslag is op de natuurlijke en authentieke spontane menselijke ervaring en het daarbij behorende gedrag, etc. - ontkent hij nu gewoon glashard. (Ik heb het boek nu niet hier, maar het betreffende citaat is behoorlijk verbazend.)

Ik denk dat dit klopt, en Laing stierf trouwens in Augustus 1989, dat de discussie over z'n laatste boek waarschijnlijk enigszins minder heeft gemaakt.

8. Hier is een opmerking over leren en logika, waarin veel redelijk helder wordt samengevat dat elders niet te vinden is, of veel langdraderiger en minder duidelijk en overkoepelend:

Dinsdag 7.II: Over de systematiek van leren
Ik zeg het nog maar eens, i.v.m. leren: Wat gebeurt is toch aldoor hetzelfde: Je begint met het selecteren van saillante punten S1....Sn (n <= ca. 7), die verband houden met elkaar en met een overkoepelend schema 1S en/of doel 1D; ieder van die punten leidt tot een stel sub-punten Sia...Sim (m <= ca. 7), die verband houden met Si, met elkaar, en/of met een schema iS en/of doel jD; de verbanden zijn vooral (i) semantisch: Dit staat voor dat; (ii) logisch: Als dit dan dat; (iii) presumptief- schematisch: Een zo-en-zo heeft in ieder geval de eigenschappen E1....Ek, en mogelijkerwijs M1...Mn; (iv) empirisch-waarschijnlijk: Dit geeft dat in p% van de keren dat dit; en (v) methodisch- procedureel: Om X te bereiken probeer Y. Alternatieve termen voor (i)-(v) zijn: (i) interpretaties (ii) deducties (iii) aannames (iv) inducties (v) abducties. NB dat abducties gefundeerd zijn op de voorgaande vier. En verder geldt dat interpretaties inhoudelijk zijn en linguistische kennis veronderstellen; deducties formeel zijn en logische kennis veronderstellen; aannames theoretisch zijn en empirische kennis veronderstellen; inducties empirisch zijn en observaties veronderstellen; en abducties methodisch zijn en de voorgaande vier veronderstellen.

Nog een andere manier om deze 5 vormen van verbanden te zien is als antwoord op de vragen (i) wat betekent het (ii) wat impliceert het (iii) waaruit volgt het (iv) hoe vaak - en hoe, waar, wanneer en in welke omstandigheden - gebeurt het, en (v) is het waar, waarschijnlijk, mogelijk of realiseerbaar /voorkombaar?

Ik ken deze analyse niet van anderen, en misschien heb ik er nu iets op tegen, maar het was in ieder geval zinnig gezien.

9. En ik had ook twee meer praktische dingen bereikt:

Maandag 13.II: Werklui van Mul, blaas, conditie, de 19
Morgen komen de werklui van Mul, die ik uiteindelijk - met veel juridisch vertoon - zover heb gekregen dat ie wat doet.

Mijn blaas is wat beter, maar nog steeds niet over. Maar de doxycycline (zo heet t) die ik slik helpt in ieder geval. Wat veel interessanter is, is dat ik sinds 14 dagen geen vitamines slik, maar mij, afgezien van m'n blaas, goed voel.

Bovendien kan ik moeiteloos lopen, staan en de straat over sprinten, en dat is voor de eerste keer in 10 jaar, zonder vitamines (m.u.v. ca. 3x 400 i.e. E in de afgelopen 14 dagen). Dat is dus heel bemoedigend - als het inderdaad zo blijft (en ik heb geen reden dat niet aan te nemen: Ik neem immers als 14 dagen geen vitamines) dan heeft de ziekte 10 jaar geduurd.

Ik heb ook een stuk over de brief van de 19 af, in de een na laatste versie. Het is scherp maar goed.

NB dat Mul voor de eerste keer kwam in een zéér lange tijd, ook na vele jaren tevergeefs achter zijn broek gezeten te zijn door inspecteur Landwaard van de Bouw- en Woningdienst.

Wat de ziekte en de vitamines betreft (die ik eind Januari voor korte tijd afschafte): de ziekte was er weer snel, vooral vanwege slaapgebrek, en is nooit meer (grotendeels) weg geweest sinds 1990: Mijn gezondheid is echt voorgoed kapot gemaakt door slaapgebrek op de Elandsgracht - precies zoals eerder gebeurde op de Nwe Keizersgracht:

U moet immers bedenken dat ik géén leidende PvdA-er was of ben, zodat mijn rechten effectief niet bestaan. Daarom ook had de gemeentepolitie mij al in 1982 gezegd dat zij "pas kom'n als de lijk'n al over de vloer'n lig'n, want alle Amsterdammers bin'n klootzak'n." (Dit tuig kwam uit Groningen.)

10. En ik had het stuk over de 19 af en noemde het:

Maandag 27.II: "Een gedebiliseerde rechtsstaat"
Afgelopen vrijdag "Een gedebiliseerde rechtsstaat" aangetekend naar Teengs Gerritsen gestuurd. 't Is wel goed, geloof ik, maar niet het soort proza dat normaal is in dit land. We zullen zien - ik denk niet dat de 19 drogredenaars er omheen kunnen.

Hans Teengs Gerritsen was een vermogend bewonderaar van mijn vader, en was één van de hoofdverantwoordelijken dat mijn vader kort voor zijn dood geridderd werd. Hij was ook één van de 19 ondertekenaars, "namens Het Verzet".

Aangezien hij mij nooit beantwoord heeft kan ik alleen zeggen dat hij en nog enkele anderen zich, na ondertekening, bedachten, en beweerden spijt te hebben dat ze de brief mede-ondertekend hadden.

Overigens heb ik heel weinig met het stuk gedaan, omdat ik toen ik het eenmaal enigszins behoorlijk uitgeprint had aan het eind van 1989 mijn gezondheid te slecht werd om veel te kunnen doen.

En Spiegeloog publiceerde in Februari: Echte wetenschap & echte psychologie = genot. Dit is de vrucht van meer dan 20 jaar ingespannen en grondig lezen op 14 gebieden, dat weer een voorname reden is waarom ik vrijwel niets geleerd heb aan de UvA, waar wel veel voor mij, gedeeltelijk opzettelijk ook, vanaf in ieder geval 1988, grondig geruïneerd was. 

11. Het gaat weer slechter met mijn gezondheid en dat ging zo door tot 1992, met enkele korte verbeteringen na meer slaap:

Zaterdag 4.III. Conditie
De afgelopen week weinig gedaan want nog steeds slap. Dat komt in ieder geval gedeeltelijk omdat ik slecht geslapen heb en slecht slaap, want mijn blaas is nog steeds niet beter.

(...)
En tenslotte zijn zowel Jola als ik straalverkouden, wat ook samen kan hangen met geen vitamines, terwijl het in ieder geval koud en winderig is, en er kennelijk een neusgriep-epidemie heerst.

Als een mens 1/3e van z'n leeftijd slaapt; 1/3e werkt; en 1/4 met eten, organiseren en kwaaltjes bezig is, houdt-ie maar 1/12e van z'n totale leeftijd over om wat anders in te doen.

12. En dat is gemiddeld dus 2 van de 24 uur. Ik deed er dus weer dit aan, na ruim een maand geen vitamines:

Zaterdag 11.III: Conditie
Ongeveer hetzelfde als verleden week, en omdat ik nog steeds te weinig slaap krijg (ca. 7 uur p.d., want zolang kan mijn blaas het uithouden, kennelijk) ben ik gisteren begonnen met 1 AS. Dat beviel goed, dus ik denk dat ik er vandaag 2 neem.

Dat werd weer snel meer.

13. En ik leer eindelijk - na er meer dan een jaar eerder voor het eerst over gehoord te hebben - méér over M.E.:

Zaterdag 11.III: Eindelijk nieuws over M.E., conditie
Ook vond ik gisteren een boek over de ziekte waar ik de BBC vorig jaar over hoorde en schreef, zonder op dat laatste ooit antwoord te krijgen: M.E. Vanuit de symptomen gezien is M.E. naast sarcoidose een goede kandidaat voor wat Anna en mij plaagde (mag ik hopen wat haar betreft). Aan mijn theorie ter verklaring van de moeheid en spierpijn - creatine-phosphatase defect -doet het niks toe of af.

Verder heb ik, afgezien van computeren, de afgelopen week weinig gedaan - te vaak te moe.

Ik was er snel van overtuigd dat ik in feite M.E. had, terwijl de theorie die ik erover bedacht had in 1987 feitelijk nog steeds niet weerlegd is (bij mijn weten), wat overigens geen bewijs voor de juistheid is maar wel scherpzinnig was, want het is een biochemische theorie gebaseerd op experimenteel onderzoek met vitamines op mijzelf - ik had immers niet beter, en kende buiten Anna niemand anders met de ziekte.

14. En ik had nog voldoende energie aan het begin van 1989 om een - tweede - lange brief aan drs. Gevers - de voorzitter van het College van Bestuur van de de UvA te schrijven, met 177 stellingen: Brief aan CvB met 177 stellingen. (Dit is een zeer fundamentele en serieuze brief, maar ja: Wie leest die tegenwoordig nog?)

Wel, ik kreeg (op mijn verzoek) een afspraak met hem. maar hij deed alsof hij helemaal niets wist, geheel geen brieven van mij kende, en overigens weigerde hij alles:

Dinsdag 21.III: Ik spreek met drs Jan-Karel Gevers, hoofd van het College van Bestuur v/d UvA
Gisteren met Gevers gesproken. Niet onbeleefd; niet onwelwillend, maar aan de andere kant: Genegen af te houden en met wat onzin (zoals 1. dat 't leuk is dat ik mij ongerust maak over de universiteit, maar wat wil ik nou eigenlijk 2. dat mijn brieven zo lang zijn en 3. dat ik voor schadevergoedingen naar de rechtbank moet). Ik heb de welwillende geacteerd, en hij ook. In ieder geval afgesproken dat hij met de faculteit contact op zal nemen om te zorgen dat mij niet opnieuw m'n doctoraal ontnomen wordt.

Anders gezegd: Hij hield me op alles af, las mijn brieven niet, en wilde alleen mijn schade betalen na daar door de rechter toe veroordeeld te zijn. (Ik schort mijn oordeel over zijn stuitende persoonlijkheid op, voor het moment.)

15. Er was bijvoorbeeld ook dit:

Maandag 27.III: "Ga maar naar de rechter"
Bolten weigerde in 1e instantie zelfs een afspraak te maken (op verzoek van Bartsch, hij als secr. v.d. doctoraal-commissie): "Ga maar naar de rechter". Later heb ik een brief moeten schrijven (op een machine geleend van Bartsch), maar ik moet hier morgen - vandaag is 2e Paasdag - wat aan doen.

(En ik schort mijn oordeel over Bolten's persoonlijkheid op, voor het moment. Hier zeg ik alleen dat ik vanaf 1976 geheel niets dan leugens van hem gehoord heb, die mij bijzonder geschaad hebben.)

16. Donderdag 30.III: Ik neem weer vitamines
Verder vandaag weer met vitamines begonnen: Vanochtend 1AS, .5MB, 1E, 1 Zn. dat ik denk dat ik vastgesteld heb is: (i) Ik ben er grotendeels mee genezen - ik loop nu een maand vrijwel totaal zonder, en zonder moeite, maar: (ii) ik voel me er beter bij als ik wel neem - hoewel ik de afgelopen maand geen spierpijn of moeheid gehad heb heb ik wel meer geslapen dan eerst, terwijl ik me ook duffig gevoeld heb. Dus etc.

In feite was dit een teken dat het weer slechter begon te gaan. Ik was een heel stuk beter (niet: gezond) van 1984-1988 (5 jaar, die ik grotendeels besteedde aan Jolanda's belangen, en niet de mijne), maar vanaf 1989, of eigenlijk al vanaf eind 1988, verergerde mijn toestand snel, vanwege het vele slaapgebrek.

En Spiegeloog publiceerde in Maart: Yahooisme en democratie. Dit is een fraaie korte satire met hulp van Jonathan Swift.

17. Er is dit:
Zondag 3 April: Verschil vitamines
De vitamines maken een duidelijk verschil in de tijd die ik automatisch slaap: De afgelopen dagen aanmerkelijk minder geslapen - ik word na een uur of 6, 7 tamelijk fris wakker i.p.v. na 8 of 9 uur.

Wat aantoont - lijkt me - dat het inderdaad positief verschil maakte en dat ik aan het instorten was, maar dit verliep over een flinke periode van 89 tot 90. Ik herinner me uit 1989 vooral dat ik gestressed was: ik deed weer teveel voor de energie die ik had, en dat was zo gedurende het grootste deel van 1989.

18. En er is dit:

Vrijdag 14 April: De UvA werkt nog steeds tegen
De UvA werkt nog steeds tegen. Gisteren met Jola bij Ruud Grondel (studentendekaan) geweest, die zal kijken wat ie eraan kan doen. Tot nu toe schijnt alleen hij in de UvA - in 12 jaar - de enige te zijn die min of meer redelijk is.

Grondel bleek slap-maar-goedwillend, trouwens ook later als wethouder. Maar het is opvallend dat hij inderdaad vrijwel de enige redelijke persoon die ik aan de UvA getroffen heb, naast de enigszins goede maar niet volhardende mevrouw Le Coultre uit rond 1980.

Maar dat was het dan - en daar is verder alleen nog Peter Molenaar, aan wie ik veel te danken heb (maar die ik in April 1989 nog niet kende), en die zowel zeer behoorlijk als zeer intelligent was (en nu - 2015 - alweer tien jaar geëmigreerd is) en, maar alleen tot op zekere hoogte, de Engelsman Jon Dorling. En dat wás het, aan waarachtig redelijke mensen die ik gekend heb in de UvA, tussen 1977 en 2005 (dus in 28 jaar). Er waren er ongetwijfeld nog enkele, die ik nooit gekend heb, maar dit is volkomen waar.

19. En er was dit, dat prettig maar niet onverwacht was: 

Vrijdag 28.iv: Geslaagd als columnist
Als columnist ben ik overigens geslaagd: Floris wilde een foto bij mijn column zetten, omdat mensen willen weten hoe ik er uit zie (uiteraard afgewezen); er is tot nu toe op alle columns gereageerd, ook op de laatste (nu met boze en bewonderende brieven; iemand die de redactie belt uit grote behoefte om door mij de wereld uitgelegd te krijgen e.d.). Maar ja, veranderen zal het weinig of niets - het geeft alleen mij bekendheid (en beruchtheid, want na het vorige stuk ("Echte psychologie & echte wetenschap = genot") en het huidige ("Yahooisme en Democratie") is de kans dat enig docent voldoende moed bijelkaar schraapt om een diskussie met mij te beginnen heel klein geworden: Ze kijken wel 10x uit voordat ze zuch branden.)

Ja, inderdaad - maar ik sprak de waarheid, zo goed als dat mogelijk was, in een kort en amusant bestek, en deed dat uiteindelijk heel goed. Spiegeloog publiceerde in April: "Ik wil gelezen worden". Dit schijnt trouwens mijn minst populaire column, wellicht omdat het de meest fundamentele en filosofische was.

Ik citeer eruit:

Maar waartoe dient mijn verbale geweld? Waarom confronteer ik u met dergelijke ideeën en kritiek (nooit populair, omdat het teveel illusies beschadigt en teveel pretenties afbreekt)? Waarom doe ik niet net als bijna iedereen - vriendelijk complimentje hier; enige stroop daar; met onzichtbare ironie gekruid gevlei ginder en, mits u verder niet afwijkt van de heersende modes in ideeën, gedrag en uiterlijk, is uw carrière gemaakt?

Uiteindelijk is de reden dat ik denk dat de wereld aan dat soort ruggegraatloze afgodendienarij van "the bitch goddess Success" en morele gemakszucht kapot gaat - en bovendien gruw ik teveel van de domheid, uitvreterij, oplichterij en pretenties die de norm zijn aan de UvA, om mijn verachting onzichtbaar te maken: Ik mis het talent voor tact, waarmee in dat opzicht beter begaafden in staat zijn prominente domme uitvreters als weldoeners en wetenschappers van rang te behandelen, om zodoende tot dezelfde coterie te gaan behoren.

Want kijk: In de meeste opzichten die van belang zijn is leven we in een barbaarse eeuw: 100 miljoen doden als gevolg van 2 wereldoorlogen; minimaal 250 miljoen continu van de honger stervende mensen; in meer dan de helft van de bestaande landen wordt "vanzelfsprekend" gemarteld bij politie verhoren; de rechten van de mens worden in geen land ter wereld gehandhaafd voor alle burgers en in de meeste landen systematisch verkracht wat betreft bijna alle burgers. Bovendien heeft de mensheid twee fundamentele problemen die er nooit eerder geweest zijn: De natuur wordt in hoog tempo vergiftigd door economische hebzucht en politieke incompetentie; en een handvol bepaald niet om hun verstand en moraal bekend geraakte beroepspolitici en dictators kan de wereld opblazen.

Wat is daartegen te doen? Op korte termijn heel weinig, maar op de langere duur (als die ons gegeven is) is de enige rationele en redelijke manier om de geschetste situatie te veranderen door een beter gebruik van de bestaande wetenschap en van wetenschappelijke methodes van rationeel en redelijk redeneren te maken; door zoveel mogelijk mensen een zo hoog mogelijke opleiding te geven; door de centra van wetenschap en cultuur, i.h.b. de universiteiten, zoveel mogelijk autonoom en wetenschappelijk i.p.v. ondergeschikt aan de staatsambtenarij of populaire politieke kolder te maken; en door een politieke ordening na te streven waarin de belangrijkste maatschappelijke en bestuurlijke prioriteiten de volgende zijn:

          1. Alle mensen zijn in staat een inkomen te verdienen dat voldoende is om in hun behoeften te voorzien wat betreft voedsel, behuizing, kleding, gezondheid, en onderwijs.

          2. Alle mensen hebben gelijke kansen op een opleiding in overeenstemming met hun talenten en om te beslissen wat ze met hun leven willen doen.

          3. Alle mensen zijn vrij om te zeggen, geloven en doen wat ze willen, voorzover zij anderen niet verhinderen hetzelfde te doen, en om zich te organiseren in groepen om hun eigen interessen te behartigen en hun eigen doelen te realiseren.

           4. Alle mensen worden gelijk beschermd door wetten die allen gelijke rechten en plichten geven (afgezien van gebrek aan capaciteiten daartoe).

          5. De belangrijkste maatschappelijke en politieke doelen zijn:

o      - het behoud en de bescherming van menselijk leven en van de natuur;

o      - het vooruitbrengen van wetenschap en kunst; en

o      - het realiseren van maatschappelijk doelen middels vrije samenwerking, wederzijdse tolerantie, conform de Rechten van de Mens en op basis van relevante wetenschappelijke kennis.

Mijn "programma" (als deze groffe schets die naam verdient) is, kortom, volledig in de traditie van de Verlichting en de Griekse filosofie - zo oud als de heidenen, en nog nooit bij benadering gerealiseerd in enige maatschappij met meer dan enkele tienduizenden mensen.

En hier is het einde:

Waardoor komt het dat Athene en Florence, ieder met hooguit 100.000 inwoners, in enkele generaties een cultuur konden produceren met honderden genieën op de meeste terreinen van kunst en wetenschap ... terwijl een land als Nederland, met 14 miljoen inwoners, die p.p.p.d. 100 tot 1000x meer (kilojoules, niet cultuur) produceren dan de Atheners en Florentijners, wat de afgelopen 50 jaar betreft voor na ons komende generaties vrijwel alleen belangrijk zal zijn door de gigantische gifbelt die achtergelaten gaat worden - en niet door enige werkelijk uitnemende wetenschap, literatuur, culturele prestatie of architectuur? Mijn antwoord: Het is onaannemelijk dat er minder talent geboren wordt - ergo, het onderwijs-systeem en de manier waarop met individueel wetenschappelijk en artistiek talent omgesprongen wordt faalt, waar een cultuur weinig van waarde op levert.

Wat we nodig hebben is een nieuwe Verlichting, een nieuwe Eeuw van de Rede - een renaissance van een geïntegreerde wetenschappelijke en ethische visie, zoals nagestreefd door zo verschillende, maar daarin gelijkgestemde, denkers als Aristoteles, Lucretius, Voltaire, Diderot, Multatuli en, in deze eeuw, Bertrand Russell en Mario Bunge: Dat is de manier om de klassieke idealen van rationaliteit en redelijkheid de beste kansen tot realisering te geven - waarbij ik, kort en ten naaste bij, onder "rationeel" versta: ideeën hanterend en nastrevend die logisch beargumenteerd, testbaar, wetenschappelijk geïnformeerd en empirisch en/of wiskundig gefundeerd zijn, en onder "redelijk" versta: handelend naar idealen die ethisch, praktiseerbaar, leefbaar en tolerant zijn. De mate waarin mensen rationeel en redelijk denken en doen is evenredig aan de kwaliteit van de cultuur. En daar gaat het mij om.

Dat is dus niet gelukt, konkludeer ik 26 jaat later. Het is wel zo dat ik dat ook toen niet werkelijk verwachtte. Maar ik ben het er nog steeds mee eens, en de werkelijke situatie tegenwoordig is zeer veel serieuzer dan deze ooit was, met de NSA, de GCHQ, en 35 jaar overwegend geslaagd ageren voor de hebzuchtige en moreel volstrekt gedegenereerde idealen van de - vooral Amerikaanse - miljardairs.

20. Vervolgens is er dit, ook in het kader van filosofie:

Vrijdag 5 mei: Bevrijdingsdag 1989: Kleine kulturele analyse
Zojuist een rondje Vondelpark gelopen met Jola. Het is mooi weer en de mensheid viert "Bevrijdingsdag", d.w.z. dat ze door kunnen gaan met de handel van Koninginnedag te slijten.

Het weer is mooi maar de mensen zijn deprimerend: Alles is lelijk, grof, aanstellerig, oppervlakkig, en alles dient de hebzucht. Je ziet ook tienduizenden mensen, maar geen echte vreugde (behalve bij kinderen): Het algemene gevoel is er meer één van verveling+nieuwsgierigheid.

Wat vooral verbazend is is de oogverblindende maagbedervende lelijkheid van bijna alles wat je ziet aan menselijk presteren. Wat dat aan gaat is dit veel meer dan vroeger een maatschappij die om tekens draait - en wel in deze zin dat het teken de werkelijkheid wordt (daarvoor wordt aangezien) waarnaar het verwijst.

Vb1: Drie jongens van een jaar of 20 staan aan wat muziekinstrumenten te plukken en te zingen. Ze kunnen spelen noch zingen - maar dat geeft niet, want iedereen kan "zien" dat wat ze doen "kunst" is omdat ze er ieder uitzien als "kunstenaar" in een Amerikaanse TV-serie.

Vb2: Abstracte kunst: Iedereen kan een blauw vierkant schilderen. Wie op het idee komt er een titel aan te geven ("Study in Blue") en een prijskaartje aan te hangen maakt kunst, vooral indien gekleed zoals men zich voorstelt dat kunstenaars zich kleden.

Vb3: Politiek: Het gaat niet om wat je doet maar om wat je zegt. The medium is not the message, but the verbiage "is" reality.

Het interessante (en ziekmakende) is dat men dit serieus als werkelijkheid neemt: Iets is geen kunst omdat het mooi is, maar omdat er kunst op staat; een politicus is niet goed omdat ie goed doet, maar omdat z'n verhaal goed klinkt en z'n kop er goed uitziet op TV - kortom alles is gereduceerd tot verpakking, en de verpakking moet dienst doen als werkelijkheid.

Dit geldt ook voor mensen: Ik denk niet dat ik ooit zoveel inhoudelijk leeg vals uiterlijk vertoon gezien heb. De reden is de boven geimpliceerde: Waar men vroeger natuurlijk evenzeer acteerde als tegenwoordig, had iedere acteur nog het idee dat (i) het handelen een doel had buiten de handeling zelf en dat (ii) de pretenties een soort ideaal van de ambities vormden. De jonge "kunstenaars" op straat; de politici op de TV; en de "echte" kunstenaars (genus Beuys) denken daar anders over, kennelijk: (i') ieder handelen heeft als doel alleen de impressie die erdoor gewekt wordt bij de toeschouwers, en (ii') de pretentie = de inhoud.

Dit is dan ook, samen met het resultaat dat niemand meer geeft om iets echt kunnen, maar alleen om de indruk te geven iemand te zijn die iets kan, de reden van de afgrijselijke lelijkheid van bijna alles wat ik de mensen zag doen: Vrijwel niemand geeft om wat iets is, maar alleen om wat het geacht wordt te betekenen.

Dit lijkt me nog steeds een redelijke analyse, en is een analyse van een sinds kort wijd verbreid fundamenteel nihilistisch/relativistisch wanbegrip, dat ook bestendigd wordt doordat waarheid niet geacht wordt te bestaan, zodat iedereen gelijk geeft (want hij kan toch niet weerlegd worden).

21. Dan was er dit, dat althans enigszins hielp, want ik wist nog weinig van M.E., en er was geheel geen internet. Ik had toen waarschijnlijk al wel één of twee niet bijzonder interessante of goede boeken over M.E. gelezen:

17.v: Informatie van de ME-Stichting
Ik heb de ME-stichting aangeschreven en er nu (tegen betaling) informatie-materiaal gekregen dat, gezien de achtergrond, redelijk is.

Ik weet niet wat er in Mei gepubliceerd is in Spiegeloog. Er was niets in Juni en Juli, want dat waren vakantiemaanden.

22. En hier hebben we informatie over hoe de grote meerderheid van de docenten psychologie mij zagen, na mijn stukken (die dus behoorlijk wat ophef maakten):

4.vii: De docenten psychologie "zien je het liefste dood"
Overigens, de secretaresse van de vakgroep, toen ze eenmaal door had wie ik was, op mijn argument dat ik van de docenten wel eens een weerwoord wil horen: "Ze kijken wel uit - ze zien je het liefst dood". Heerlijk, die medemenselijkheid.

Wat moest ik er immers anders van vinden?

23. Dan is er dit:

15.vii: De B-vitamines

Iets anders wat waarschijnlijk opgelost is het probleem met moeheid. In Lucid staat mijn dagelijkse portie vitaminen. Hier is het stuk voor de B vitamines: 

        *RDA     mg
--------------------------------------------------
B1       208     313
B2       184     313
B3        18      350
B5        35 --> 85  350 --> 850 c.q. *135 & 1350mg
B6       156     313
B12       58     350
--------------------------------------------------

D.w.z.: Omdat ik de B5 proportie zo laag vond heb ik deze verhoogd - en 't resultaat was onmiddellijk veel meer energie, en een veel beter welbevinden, en geen zweten meer.

Het enige wat ik verder meer gebruik is vit C: Ca 4 gr p.d. op het ogenblik(..)

Dit toont aan hoeveel ik slikte, als veelvoud van de "Regular Daily Allowance". Ik neem aan dat dit 3 Mega B's waren, per dag, die sindsdien - 1989, toen nog weinig mensen megavitamines namen - niet meer te krijgen is, vanwege een mij onbekende reden.

Trouwens, enkele opmerkingen over megavitamines, waarvan de eerste nieuw is en het gevolg van het schrijven van mijn autobiografie:

1. Ik ben er moreel en intellectueel zeker van dat ik van eind 1983 t/m eind 1988 mijzelf voor een groot deel genezen heb van de M.E.-problemen die ik had, en wel met hulp van grote doses megavitamines. (De redenen zijn het verhaal hier plus de rest van mijn journaal - en ik heb veel geprobeerd dat niet hielp.)

2. De reden(en) daarvoor ken ik niet, maar het is wel zo dat ik in ieder geval zeer veel deed om mijn lichaam de best mogelijke omstandigheden te geven om te kunnen genezen, dat uiteindelijk - na redelijk wat andere dingen uitgeprobeerd te hebben - vooral megavitamines waren, sinds eind 1983 tot nu toe, met heel weinig uitzonderingen, maar wel diverse, van maanden tot bijna een jaar.

Ook is het zo dat de redelijk wat keren dat ik opgehouden ben ik iedere keer uitvond dat mijn konditie zich verslechterde, die dan weer verbeterde nadat ik weer met megavitamines begonnen was, en ik verder geen enkele mij bekende schade opgelopen heb. Zie Vitamines in 1987-1988.

En tenslotte is het een feit dat ik geen enkele ziekte gehad heb sinds 1977 behalve problemen met mijn blaas en mijn tanden, nooit griep heb gehad in al die tijd, en er nog steeds zeer veel jonger uitzie dan ik ben (zoals ook zou moeten kloppen voor iemand die meer dan 30 jaar megavitamines slikt).

24. Naar een geheel ander onderwerp:

20.VIII: Radio Caroline uit de lucht genomen
Vandaag op de TV bij m'n moeder bleek dat Radio Caroline gisteren uit de lucht genomen is. t Zendschip (Ross Revenge) is in Nederland opgebracht, en de lading geconfisceerd. Dat is dan de laatste piraat, en een van de 2 enige tot nu toe bestaande aanhoorbare radiozenders. (De andere is de BBC World Service.)

De reden (voor wat volgens mij gewoon piraterij was van de Nederlandse regering: Een schip op volle zee opbrengen) was dat Caroline de noodfrequenties stoorde. Volgens mij onzin: Die zijn overwegend FM. Nou ja, jammer.

Ja, inderdaad. Dit was verreweg de beste radiozender die ik ken - voor muziek - sinds de late zestiger jaren ook, al heb ik nooit langdurig of kontinu geluisterd, maar wel met enige regelmaat, en vooral in de Tuinstraat en de Zocherstraat:

Ze hadden redelijk wat goede popmuziek, geen echt irritante reclames, met enkele uitzonderingen, deden het kennelijk vooral uit idealisme, en waren verreweg het beste pop-station dat ik ken. (Ze zijn trouwens sindsdien nog steeds bezig, nu op internet.)

25. En er werd weer geheid...:

20.VIII:Lezing "Lichaam en Geest?", weer heien
- Op 8 nov word ik geacht een lezing te houden op het Psychologisch Lab over "Lichaam en Geest?" geheten (maar vooral over wat ik over wetenschapsfilosofie denk)
- De "A'damse Mij tot Stadsherstel" kondigde een week voor aanvang aan de hele maand october te gaan heien 3 meter achter mijn huis.

- Protesten hadden geen zin, en het politie-bureau Lijnbaansgracht liet mij weten dat "de politie is er niet om tegen overtredingen op te treden"

Dit was de zoveelste grote geluidsoverlast.

Spiegeloog publiceerde in Augustus: "Ik lieg vaak" - Vraaggesprek met Theo van Gogh. Ik kende Theo sinds 1984, toen ik hem leerde kennen via een vriendin (Pamela). Ik vond hem aardig en hij mij ook, en hij bewonderde me ook, maar ik was het niet met hem eens over redelijk wat onderwerpen (en trouwens wel met zijn meeste liberale meningen, die óók ongebruikelijk waren), maar hij was ook nogal een ongeleid projectiel en hij dronk bijzonder veel, wat ik geheel niet deed.

Ik heb wel diverse van zijn boeken en platen cadeau gekregen, maar heb hem na 1991 uit het oog verloren vanwege gebrekkige energie en maar heel gedeeltelijke overeenkomsten, en omdat ik het niet eens was met zijn anti-islam standpunten.

Spiegeloog publiceerde in September: Lichaam en geest?  Dit was een stuk dat een lezing van mij aankondigde, die mij aangeboden was door prof. dr. Peter Molenaar, die vooral  statistiek doceerde, die ik had leren kennen via Spiegeloog, en die de eerste werkelijk goede en intelligente wetenschappper na Dorling was, die ik aan de UvA ontmoet heb (!!) - want dat wàs het ook, met nog één goede uitzondering, maar die heb ik niet redelijk gekend, alleen twee keer ontmoet: dr. Paul Vitanyi, een zuiver wiskundige.

Wat Spiegeloog in Oktober van me publiceerde is me tot nu ontgaan, maar wellicht deel 2, van het behoorlijk lange en enigszins grondige interview.

26. Dan is er dit, want ik stortte echt fysiek in vanwege de langdurige geluidsoverlast, de hele dag door van het gehei, en tot 2 uur 's nachts vanwege 3 aanpalende cafés binnen 10-15 meter afstand, alle drie met een groot terras, en de "coffee- shop" gelijkvloers, alweer met een terras:

Donderdag 2.XI:Ik zit beroerd in Munnikeburen, op de boerderij
Op het moment zit ik in Munnikeburen, om rust te hebben om te schrijven. Ik zit hier vanaf Zaterdag alleen. Het is nu Donderdag. Ik voel me al dagen beroerd; zweet 's nachts; heb pijn in m'n benen etc. zij het allemaal met mate, maar prettig is anders. Vandaag was het voor het eerst sinds een week weer enigzins normaal.

Van schrijven is weinig gekomen, wegens gebrek aan energie.

Dit was "de boerderij" van Jolanda's ouders, overigens alleen een huis met enig maar niet veel omringend land, dat ooit een waarachtige boerderij was geweest. Ik was er twee keer eerder enige tijd geweest, en ik vond het er wel aardig omdat het landelijk, afgelegen, rustig en eenzaam was.

Het verblijf daar - ik was er heen gereden door Jolanda in een huurauto - hielp echter weinig, en ik was feitelijk ingestort tot een niveau van 1983 of eerder.

27. Er was wel enige grond tot enige vreugde:

Zaterdag 11.XI: Het colloquium ging heel goed
Het colloquium op 8.XI. ging kennelijk heel goed, zeker de omstandigheden in aanmerking genomen: Ik had vrijwel niets voorbereid (alleen de dag en ochtend tevoren een uittreksel van ruim 20 pag, waarvan ik hoopte dat het geprojecteerd had kunnen worden (op de muur), maar nee: kon niet) en moest uit m'n hoofd praten. Maar de zaal was afgeladen (snel tegen de 100 mensen, denk ik), muisstil (gedurende 1 1/2 uur) en kennelijk geinteresseerd, terwijl iedereen na afloop tevreden was en er ook geapplaudiseerd werd.

Aangezien de medewerkers mij het liefst dood zien, en nogal wat mensen kennelijk problemen hadden verwacht tussen mij en lastige studenten, is dit een behoorlijk succes: Ik kan effectief en interessant college geven - ook met minimale voorbereiding; een zeer ingewikkeld onderwerp; en een zaal uit op heel andere dingen dan colleges aanhoren.

Verbazen doet mij dat niet, maar aan de andere kant: Ik had dit nooit eerder gedaan. Maar het is prettig om te weten dat ik vrijwel onvoorbereid voor een zaal kan gaan staan, mijn mond opendoen over een onderwerp waar ik wat van weet, en 1 1/2 uur bezig kan blijven - en mensen weet te boeien met hele abstracte onderwerpen.

Er zijn niet heel veel mensen die me dat nadoen - een onvoorbereid verhaal over enkele zeer ingewikkelde onderwerpen houden dat 1 1/2 uur boeiend is voor zo'n 100 toehoorders, en inderdaad ook voortdurend vloeiend en samenhangend was van mijn kant - maar het was wel zo.

Ik wist echter al lang dat ik bijzonder goed kan praten, en had ook eerder, in 1982, een colloquium gehouden over quantum-logica, op uitnodiging van professor Dorling.

Maar deze twee - tamelijk bijzondere, voor een student - uitnodigingen waren, naast "Vragen" dat mij het recht af te studeren bij filosofie kostte, de enige drie keren dat ik gepraat heb op basis van een formele uitnodiging uit de universiteit.

28. Meer herrie plus een standbeeld:

Zaterdag 18.XI: Kontinu gehei, gehamer en monument Johnny Jordaan
Nogal lusteloos: Het gehei gaat maar door: Afgelopen Wo, Do, Vr waren de aanvangstijden resp. 7.07, 7.15, 7.45. Het is moeilijk erbij te slapen, en onmogelijk erbij te werken. Bovendien wordt er voor mijn deur voortdurend gehamerd: De straat wordt dichtgemaakt, en recht voor mijn deur komt een monument voor Johnny Jordaan.

Ik heb de Gemeente over dat standbeeld trachten te bellen, en niemand wist wat.

Althans: dat zeiden ze. Maar ik kende de gemeente Amsterdam sinds 1970 en de Sleepin als een bende automatisch liegende smeerlappen, en hoe het zij: er staan nu - 26 jaar later - ik geloof vijf standbeelden van volkszangers, nog steeds vóór het met "De Leefbaarheid Blijft Altijd Bestaan" beschilderde electriciteits- huisje.

Het Amsterdam van en voor de laagbegaafden.

29. Er was - eindelijk! - dit, maar mijn gezondheid was kapot:

Woensdag 22.XI: Eindelijk geen gehei na 2 maanden gehei
Vandaag voor het eerst geen gehei in 2 maanden

En Spiegeloog publiceerde in November: Waarheid en waarde. Dit was ook weer een behoorlijk fundamentele uiteenzetting van me, en deze keer was het gedeetelijk gemotiveerd door een boek dat ik toen pas gelezen en gekocht had, nl.  Allan Bloom's "The Closing of the American Mind - How Higher Education Has Failed Democracy and Impoverished the Souls of Today's Students" which was the first book by any intellectual (!) I had read on the shocking degeneration of university education.

Ik was het overwegend met hem eens, maar vond zijn stijl bombastisch, wat twee dingen zijn die ik nog steeds denk. Ook denk ik dat het nu - in 2015 -
het universitair onderwijs  in de afgelopen ruim 25 jaar vrijwel volledig vernietigd is:

Het onderwijs is sterk vereenvoudigd; de inhoud is veel geringer; vrijwel iedereen met een IQ vanaf 100 kan de meeste graden krijgen; het duurt allemaal minder lang en - kortom - de grootste delen van de meeste universiteiten zijn niet beter dan colleges of hoge scholen, behalve dat ze vrijwel overal een stuk duurder zijn.

Het is uiteindelijk het verschil tussen universiteiten (in Nederland) van 1865 tot 1965, waar het gemiddelde IQ 125 of 130 is, en de huidige kwasi- universiteiten, waar in drie jaar lieden met een gemiddeld IQ van 100 of hoger een graad in media-studies, pedagogie of psychologie krijgen, en nog steeds nauwelijks iets weten, maar wel tot "de best opgeleiden in de samenleving" behoren.

Maar ja: ik heb het geprobeerd tegen te houden; kreeg van vrijwel niemand steun; werd door de meeste studenten gehoond vanwege mijn geloof in waarheid en echte wetenschap, en door velen uitgescholden als "fascist"; en het lukte geheel niet, want Nederland was ferm vóór de rechten van de doorsnee, vooral op een "akademische graad", en deze doorsnee ontkende met klem dat iemand begaafder was (en vaak: mocht zijn) dan zij zelf.

30. Vervolgens: Een behoorlijk lang stuk over het instorten van het socialisme. Ik heb geaarzeld dit op te nemen vanwege de lengte, maar het is een goed stuk, en vandaar:

25.xii: Analyse van het instorten van het socialisme
Maar weer eens wat bijschrijven, al is het ondoenlijk alles op te schrijven. Wat op dit moment het belangrijkst is, althans op de langere termijn, is het inelkaar storten van het socialisme. Ik heb er een stukje over geschreven voor Spiegeloog op 3.XII., "De Ideologische Aap", maar daarin heb ik het nauwelijk over de feiten.

De feiten zijn dat in de afgelopen maanden de socialistische staten in Europa stuk voor stuk inelkaar gestort zijn: Polen, Hongarije, DDR, Tsjecho-Slowakije, Bulgarije en de afgelopen dagen Roemenie, de laatste met behoorlijk wat intern geweld (60.000 doden in een week, volgens de Roemeense TV vandaag)
veroorzaakt door Ceausescu's geheime politie, die Securitate heet en kennelijk een soort Gestapo is.

Overal zijn overgangsregeringen, bestaande uit voormalige dissidenten en partijleden die als niet erg slecht beschouwdworden.

De enige nog bestaande socialistische regimes zijn China, Albanie, Noord-Korea, Noord-Vietnam en Cuba, en, in naam, de Sovjet-Unie.

De achtergronden van het ineenstorten zijn kennelijk in alle gevallen de volgende vier algemene voor "socialistische stelsels"

(1) Economisch: De socialistische centraal geleide planeconomie
     werkt niet.
(2) Politiek 1: De bevolking is overwegend arm en
onderdrukt.
(3) Politiek 2: De elite is corrupt en incompetent.
(4) Ideologisch: Het regime wordt overwegend gehaat en
     gewantrouwd door de bevolking.

NB: Logisch zijn dit grotendeels onafhankelijke redenen, en het is interessant op te merken dat in de stelsels zelf de officiele ideologie alle 4 punten ontkent. De meest belangrijke grond is (3): Zelfs een corrupte maar competente elite had het, uit puur eigenbelang, nooit zover laten komen. (En om ingewikkelde problemen betreffende "competentie" kort te sluiten: De eerste voorwaarde voor competentie is het vermogen feiten onder ogen te zien. Socialistische leiders hebben altijd uitgeblonken in het vermogen feiten te ontkennen.)

De voornaamste oorzaak van het ineenstorten, en het tempo waarin dat gebeurde, zijn kennelijk:

(5) Gorbatsjov's politieke veranderingen, vooral die die

(i) mensen veel meer vrijheid van meningsuiting
toestond
(ii) de mogelijkheid tot kritiek van het staatsapparaat - politici +
     ambtenarij - opende en
(iii) het niet meer inzetten van de politie of het leger tegen
      demonstranten.

Wat interessant is is vooral de snelheid waarmee het gebeurde, en, m.u.v. Roemenie en tot op dit moment, de betrekkelijke afwezigheid van geweld. Zowel in Tsjecho-Slowakije als de DDR is dit wel een factor geweest, maar het bleef beperkt uiteindelijk omdat de SU niet klaarstond om het te steunen + de eerste 4 redenen. In Roemenie daarentegen, zonder banden met de SU, zijn de afgelopen week kennelijk ca. 60.000 doden gevallen als gevolg van het optreden van leden van de Securitate, die niets te verliezen hebben. De reden dat het er zoveel zijn is dat het regime zeer dictatoriaal was; de reden dat het er niet nog veel meer zijn is dat het regime zeer snel ineenstortte, en het leger de kant van de bevolking koos.

De snelheid van het ineenstorten ligt aan een combinatie van alle oorzaken, en vooral (5), want China in Juli en Roemenie in December tonen aan dat met veel leger- en politiegeweld ook demonstraties van vele hondderdduizenden beeindigd kunnen worden.

Over het geheel genomen is het een grote vooruitgang, maar wat de toekomst brengen zal is zeer onduidelijk. De volgende punten zijn relevant:

  1. de Koude Oorlog schijnt overwegend voorbij:
De Russen en de Amerikanen zijn overwegend geneigd tot economische, politieke en ook militaire samenwerking (vandaag liet de Amerikaanse regering weten ingrijpen van het Warschau-pact in Roemenie goed te willen keuren, al zal een dergelijk ingrijpen w.s. niet plaatsvinden).

Dit is heel belangrijk, want in andere omstandigheden is de kans op oorlog erg groot: Ieder van de ingestorte socialistische staten is in beginsel prooi voor de sterkste buur. Op het moment schijnt het zo te zijn dat de meeste regeringsleiders begrijpen dat iedereen bij oorlog alleen te verliezen heeft, en dat het voornaamste probleem is de veranderingen vreedzaam en tot de landen zelf beperkt te laten verlopen.

  1. De (ex-)socialistische economieen zijn economische puinhopen:
Er heerst voedselschaarste zij het geen hongersnood in de meeste ex-socialistische economieen, terwijl de fabrieken, infrastructuur en productie-methoden verouderd c.q. slecht zijn.

Dit is ook belangrijk, zij het op het moment minder. Maar de nieuwe regeringen moeten (1) de winter overleven zonder dat een groot deel van de bevolking hongert en (2) binnen ca. een jaar economisch perspectief bieden voor de meeste mensen. Slagen ze daarin niet dan vindt er of weer een nieuwe opstand plaats of een volksverhuizing. Maar althans nu lijkt de mogelijkheid tot het bieden van perspectief vooral van de nieuwe leiders af te hangen, en de kansen die ze krijgen. Een probleem is dat het de komende jaren in alle ex-socialistische landen arm zal blijven - al denk ik ook dat het (getuige West-Duitsland na de 2e W.O.) groot economisch potentieel is.

  1. De voormalige socialistische landen zijn politieke puinhopen:

Er zijn ternauwernood bestuurders of bestuursvormen die het vertrouwen van de bevolking hebben.

Heel belangrijk, vooral op de wat langere termijn. Het enige bestuurlijke kader wat er nu is is overwegend corrupt, incompetent en gehaat. Het moet vervangen worden door betere mensen, maar er zijn nauwelijks zinnige criteria om te kiezen:Je weet niet wie de goede mensen zijn; hoe je ze kunt vinden; of zelfs waar ze goed in moeten zijn.

  1. De Sovjet-Unie is nog steeds in transitie:

De economische en politieke veranderingen in de SU zijn in volle gang, met onbekende uitkomst, en tot heden zeer beperkt economisch succes.

NB: De veranderingen tot nu toe zijn vooral mogelijk gemaakt door Gorbatsjov, die een zeer intelligent man lijkt (terwijl ik ook geloof dat Sacharov ongelijk had met z'n stelling dat Gorbatsjov dictatoriale aspiraties zou hebben: Hij moet veel macht aan zich trekken, en had ie werkelijk dictatoriale aspiraties gehad dan was ie nu allang dictator geweest).

Tot nu toe doet ie het ook verstandig - en dit, dat er nu een paar intellectueel begaafde mensen die niet volstrekt verleugende machtspolitici zijn, is hoopvol. Het probleem is namelijk dat de veranderingen in de S.U. noch te snel noch te langzaam kunnen gebeuren: Te snel leidt tot in elkaar storten van de maatschappij; te langzaam ondermijnt iedere populaire basis, en die is nodig. En de moeilijkheid is dat iedereen veel meer wil dan ie op korte termijn kan krijgen.

Een groot gevaar is dat de SU inelkaar stort of dat de generaals of de KGB er de macht overneemt. Hoe waarschijnlijk dat is of kan worden is moeilijk te zeggen. Wat wel zo is is dat (i) Gorbatsjov z'n parlement en regering overwegend in de hand lijkt te hebben (ii) de meeste Russen in hogere posities menen hem nodig te hebben, ook al zijn ze het niet met 'm eens (iii) althans traditioneel het leger ondergeschikt is aan de partij en (iv) Gorbatsjov uit de recente gebeurtenissen in O-Europa bij z'n bevolking nogal krediet behoort te kunnen ontlenen: Het is moeilijk vol te houden dat het allemaal make-belief en hypocrisie is.

Over het geheel genomen lijkt het mij waarschijnlijk(-er dan niet) dat men er in kan slagen in de voormalige socialistische landen een nieuwe maatschappij op te zetten, althans economisch: De landen zijn er beter aan toe dan Europa na de 2e W.O.; ze zullen vrij makkelijk vrij veel hulp kunnen krijgen; en er is,voor het eerst sinds 2 generaties, voor de meeste mensen weer perspectief op een betere toekomst. Bovendien is zowel de infrastructuur als het opleidingsniveau beter dan in de 3e wereld, maar of men er ook in zal slagen hangt vooral van politieke factoren af.

De voornaamste problemen zijn politiek, en komen neer op: Hoe gaat het in de SU, en hoe gaat het in China?

Wat China betreft: Het lijkt mij niet waarschijnlijk dat het nog lang socialistisch blijft - het kan maanden duren of verschillende jaren, maar het is waarschijnlijk dat degenen die daar nu de macht hebben dezelfde 4 problemen hebben als ik aan het begin vermeldde, terwijl ze bovendien in meerderheid oud tot zeer oud zijn. Als ze sterven zal het veranderen, maar hoe snel is de vraag, evenals hoe.

Wat de SU betreft: Het voornaamste probleem is dat het politiek stabiel genoeg moet blijven om niet uiteen te vallen in een burgeroorlog tussen de diverse republieken, of in pogingen (zoals de Letten nu), zich af te scheiden van de rest van de SU, terwijl er ook geen interne revolutie moet plaatsvinden (KGB, generaals, of een partij-putsch).

Overigens zijn er veel dingen op te merken, waaronder dit:

Het is verbazend hoe naief er alom gereageerd wordt:

Machtspolitiek wordt nauwelijks begrepen. Trouwens, alle sociologen en politicologen staan met de mond vol tanden, en het is typerend en terecht dat er geen professoren sociologie etc. opgevoerd worden om "de toestand in de wereld" te verklaren.

Een interessant punt is dat er zelden, en zeker de afgelopen 75 jaar, meer "1 wereld" is geweest dan nu, wat zich o.a. uitdrukte in een Amerikaans instemmen met een eventuele Russische militaire interventie in Roemenie met het doel Ceausescu te verjagen (die overigens vandaag geexecuteerd is volgens de Roemenen, samen met zijn vrouw), en in een soort algemeen besef dat een markteconomie + een liberale wetgeving + een pluralistisch bestuur beter werken voor de meeste mensen dan alternatieve maatschappelijke systemen.

I.v.m. ideologische apen:

Ruim een week geleden was er een Chinese op de BBC (Volksrepubliek; studente in Engeland) die ontkende dat er doden op het Plein van de Hemelse Vrede gevallen waren "want dat kon de communistische partij onmogelijk toelaten". Ruim 2 weken geleden was er e.o.a. marxistische guerilla-leider uit Ethiopie (geloof ik), die omstandig uitlegde dat op dat moment het socialistisch heil alleen uit Roemenie of Albanie kon komen, wat Europa betrof. En rond dezelfde tijd liet de marxistische regering van Benin, een klein Afrikaans staatje, weten het marxisme opgegeven te hebben, vanwege de ontwikkelingen in het socialisme.

Overigens:

Ik heb de afgelopen maanden het nieuws van de BBC-World Service gevolgd, dat vergelijkenderwijs uitstekend is, althans in termen van intellectueel peil, taalgebruik, en mensen die voor de microfoon komen, en verder de NRC gelezen.TV-beelden heb ik niet gezien, maar ik vermoed dat de radio een stuk informatiever is dan de TV, o.a. omdat er zowel aanmerkelijk sneller als veel beter op gesproken wordt.

Een punt van kritiek heb ik wel:

Vrijwel niemand geeft achtergronds-informatie. Hoeveel inwoners Roemenie of Boekarest hebben; wat de inkomens zijn van de mensen; hoe ze leven etc. etc. blijft allemaal open - wat telt en waarover gepraat wordt zijn alleen meer of minder sensationele dingen: Doden, gewonden, gevechten, machtswisselingen e.d. Informatie die boven de sensatie van het moment uitgaat, en achtergronden begrijpelijk zou kunnen maken, wordt eenvoudig niet gegeven - kennelijk wordt dat tot "het commentaar" gerekend o.i.d.

Bovendien wordt er, ook op de BBC, nauwelijks geanalyseerd in andere dan make-belief termen:

Alsof politici gewoonlijk zeggen wat ze menen; alsof politici zijn wat er over hen gepretendeerd wordt, zolang ze aan de macht zijn tenminste, etc. Zelfs het zeer elementaire inzichtje dat iemand als Gorbatsjov zeer moeilijk of onmogelijk kan zeggen welke veranderingen hij wil in de SU, zeker als die radikaal zijn, ontbreekt.

Het is dus maar zeer zelden dat ik iets hoor dat ik niet al wist, afgezien van de nieuwe sensatie die het nieuws vormt - alsof het enige dat telt bij een explosie het geluid is, en niet de oorzaak of gevolgen.

En als je dit samen neemt met het chronisch ontbreken van relevante achtergrondsinformatie, dan wordt een boel van het nieuws vooral het plooien van nieuwe sensaties in oude clichees.

Natuurlijk ben ik me bewust dat de tijd van journalisten beperkt is; dat het om het nieuws c.q. belangrijke recente veranderingen gaat; dat iedereen in beginsel in staat is om zelf achtergrond informatie te zoeken etc. etc.

Maar dat is allemaal niet wat ik bedoel, namelijk - om het in andere termen te gieten - de volstrekte afwezigheid van enig analytisch peil of intellectueel overzicht in vrijwel alle commentaren en rapporten.

Het verstand en de taalvaardigheid van - om een eminent voorbeeld te geven hoe het kan - de Grieken van Thucydides is volstrekt en volledig afwezig, en zou iemand als Pericles z'n mond openen en spreken, dan zou ie uitgelachten worden uit onbegrip.

Iets anders in dit verband dat interessant is:

Iedereen in de schrijvende en zendende pers is het erover eens dat Ceasescu een dictator was; dat Roemenie een wrede tyrannie was etc. etc. Niemand spreekt ervan dat dat 10 jaar geleden ook zo was, netzomin als niemand ervan spreekt dat het regime toen behoorlijk populair was in het Westen en tot het eind van de USA (uiteraard om machtspolitieke redenen) de status van "most preferred trading nation" inclusief makkelijke kredieten had.

Het verleden bestaat niet, en het bestond ook niet als het ons niet bevalt. In Nederland ook.

Ik lees alleen het NRC, dat geen progressief vlaggeschip is, maar het is de afgelopen maanden opvallend hoe de toon over het socialisme verandert.

Wat daaraan het meest stuitend is is het gebrek aan eerlijkheid en verantwoordelijkheid:

Als men nu pas het licht ziet, waarom vroeger dan niet? En als men het licht reeds lang gezien had, waarom het pas nu getoond? Iedereen heeft nu de mond vol van mensenrechten - en morgen weer van voetballen, of wat dan het onderwerp van de dag ook moge wezen, en met exact dezelfde serieuze intonatie en morele galmen.

Maar misschien is het geen gebrek aan eerlijkheid en verantwoordelijkheid. Mogelijkerwijs is het puur stompzinnigheid, of meer stompzinnigheid dan wat anders.

Toch vind ik dat moeilijk te geloven. Mensen zijn kort van memorie, en passen hun wensen en ideeen aan hun sociale omgeving aan. Het moeten echter hele domme mensen zijn die geen probleem zien in het plotseling overlopen van begaanheid met mensenrechten waar je je al 20 jaar niets aan gelegen hebt laat liggen.

Hoewel? Voor veel mensen werkt het kennelijk zo:

Hun zelfbeeld staat zo centraal in hun wereldbeeld dat hun wereldbeeld afhangt van hun zelfbeeld. Dus vandaag wordt er in mensenrechten gegrossierd - verbaal, en wie weet een beetje op de TV, met popgroepen en een gironr - en morgen met wat dan het populaire thema van de dag is.

Er is geen tegenspraak, en mensenrechten worden naadloos aan voetbal gelast, want het enige wat telt is het zelf dat zich siert met deze onderwerpen. En het enige dat werkelijk telt aan een mening is hoe populair of interessant het hebben ervan je maakt, in jouw omgeving.

Ik vind dit nog steeds een goed stuk (en het is allemaal "aus einem Gusz" geschreven). Hier zijn twee korte kanttekening:

1. Het ging behoorlijk snel fout in de Sovjet-Unie (afzetting van Gorbatsjov, aan de macht komen van Jeltsin) en behoorlijk veel van grote fouten van de negentiger jaren zijn te wijten aan de dronken populist Jeltsin. En tegenwoordig is Rusland een land dat bestuurd wordt door een voormalige KGB'er ten behoeve van de zeer rijken.

2. Ik had wellicht ongelijk over China, want de Communische Partij is er nog steeds aan de macht. Aan de andere kant: De Chinese economie lijkt sinds de negentiger jaren veel meer op een vorm van staatskapitalisme (ook met behoorlijk wat zeer rijken) dan op waarachtig socialisme of communisme.

31. Tenslotte is er dit jaar dit:

28.xii: Instorten van het socialisme in Roemenië
De krant van gisteren (de eerste in 3 dagen, vanwege het weekend en de kerst) bood weinig nieuws dat ik niet al van de BBC wist.

Ceausescu en z'n vrouw zijn doodgeschoten door een militaire rechtbank. De NRC geeft een vertaling van de rechtszitting, die kennelijk pathetisch was: Een soort dom nietes/welles gebekvecht over trivialiteiten. De USA en de Nederlandse regering hebben laten weten te betreuren dat ze niet netjes berecht zijn, maar dat is achterlijke onzin. In extreme omstandigheden zijn extreme maatregelen nodig, en als er in een week 60.000 mensen vermoord worden en er een burgeroorlog, of althans een oorlog tussen de burgerij en het leger aan de ene kant en de Securitate aan de andere heerst, dan moet er snel en effectief gehandeld worden. Burgermansfatsoen en 'due legal process' kosten dan alleen maar meer doden, volgens het zachte heelmeesters recept.

Wat psychologisch interessant is zijn de rapporten over de Roemeniers onder vuur: Na aanvankelijke angst en emoties raken ze emotioneel afgestompt. Daarbij: Degenen die volgens iedereen de revolutie doorgezet hebben zijn de jeugd. Wat daaraan verheugend is is niet zozeer de moed (die bij velen op naiviteit gebaseerd kan zijn) als het feit dat de indoctrinatie nauwelijks werkte. NB: Volgens de meeste Roemenen waren de meeste Roemenen te bang om met elkaar te praten over gevaarlijke onderwerpen. Dat betekent dat iedereen zelf moest beslissen wat ie vond.

Iets anders dat een zekere hoop geeft is dat de meeste burgers in ex-socialistische landen een tamelijk verstandige indruk maken (in de zin dat ze gronden laten gelden die zinnig zijn), anders dan de burgers hier: Ze zijn zo vaak belogen en hen zijn zoveel ideologische worsten voor de neus gehangen dat ze kennelijk een tamelijk realistisch beeld hebben althans van het alledaagse leven.

Wie dagelijks in de rij moet staan voor brood en dagelijks emmers vol politieke propaganda en indoctrinatie over zich uitgestort krijgt leert noodgedwongen beter begrijpen hoe een maatschappij werkt dan degenen die zich hier laven aan een avondje Avro en Studio Sport.

En tenslotte heeft het geweld in Roemenie ook een goede kant: Het maakt iedereen duidelijk wat voor een regime het was en het toont de bevolking van Polen etc., al hebben ze weinig te eten, wat afgeschaft is en vermeden moet worden, wat een zekere domper op snelle en radikale verdere veranderingspogingen zet. En dat is op dit moment nodig.

Maar dit is ook alweer zo'n 25 jaar voorbij - en ik bedoel vooral: "dat de meeste burgers in ex-socialistische landen een tamelijk verstandige indruk maken" - ze zijn sindsdien weer voortdurend belogen door hun politici.

En Spiegeloog publiceerde in December: De ideologische aap. Dit was de laatste van de columns die ik voor Spiegeloog schreef en deze ging over het instorten van het socialisme, als de laatste twee stukken, dat voor mij - geen socialist sinds z'n 20ste - belangrijker was dan voor veel anderen, omdat mijn ouders, vooral gedreven door de crisis, de Nazis, en hun verzet tegen de Nazis gedurende de bezetting, communisten waren.




-----------------------------------------------------------.

       home - index - summaries - mail