Nederlog        

 

14 december 2008

                                                                

Langzaam rottende grote denkers


 

 

"When I die, I shall rot."
    (Bertrand Russell)

"Il y a plus de fous que des sages, et dans le sage même, il y a plus de folie que de la sagesse."
    (Chamfort)
 

Het kàn zijn dat het iets modieus is dat er zoveel aandacht voor het gebeente van dode filosofen is.

Dit is althans het geval in de NRC, waarin al enige tijd een serie staat van Maarten Doorman die daarin kort verhaalt van zijn bezoeken aan de graven van dode denkers, en daarbij er dan een fotografie van toont, zodat ik nu bijvoorbeeld weet dat Hume, wiens Treatise on Human Nature - "that great metaphysical chokepear": Hazlitt - ik op mijn 19e las, in Edinburgh begraven ligt in een ronde toren.

In mijn beleving voegt dergelijke kennis héél weinig toe aan Hume (waarvan ik veel las en wiens beide Enquiries met mijn uitgebreide commentaren op mijn site staan) maar in het kader van filosofische trivia is zoiets best leuk om te leren, al zou ik zelf nooit moeite doen, als ik de gezondheid al had, quod non, om al die graven te gaan bezoeken, omdat ik meen mijn tijd beter te kunnen besteden.

Nu staat er in de NRC van gisteren, in het katern Opinie & Debat, een stuk van ene Russell Shorto, een Amerikaan die in Amsterdam directeur is van "het John Adams Institute voor Amerikaanse cultuur" (mij onbekend), die recentelijk een boek publiceerde over wat er met Descartes' gebeente gebeurde sinds hij stierf, en daaraan - voorzover ik begreep uit een recensie, want ik las het boek niet - enige filosofische en cultuur-geschiedenis vastknoopte, tot stichting van zijn lezers.

Het artikel heet "Relikwieën van de rede" en is vast goed bedoeld, maar ik vind het een beetje mal, en niet alleen vanwege al die aandacht voor filosofisch gebeente, maar vooral omdat het een aantal filosofische onderscheidingen misrepresenteert en een nogal fundamenteel onderscheid geheel mist, zoals ik u in de rest van dit stukje wat duidelijker hoop te maken.

Maar eerst dat gemiste fundamentele onderscheid, dat overigens ook goed aansluit bij waar ik het gisteren en eergisteren over had:

  • Er is een nogal fundamenteel verschil tussen ideologie, in de zin van voor massale publieke consumptie gereed gemaakte filosofie of religie aan de ene kant, en echte filosofie en echte wetenschap aan de andere kant.

Dit geldt trouwens ook voor echte religie, maar dat ligt nogal anders dan echte wetenschap, eenvoudig omdat echte wetenschap gaat over wat zich experimenteel vast laat stellen in en over de werkelijkheid, en echte religie, anders dan de gebruikelijk grotendeels conformistische en hypocriete vormen die ook de religie in het publiek pleegt te hebben, vooral samenhangt met waarachtige persoonlijke beleving en het doen goede werken.

Ik kom er zometeen op terug, en u vindt overigens adekwate informatie in de links. Shorto begint zijn stuk zo, met enige persoonlijke trots en over dat Cartesiaans gebeente:

Een paar jaar geleden bekroonde ik een persoonlijke odyssee in de kelder van een museum in Parijs, waar ik oog in oog stond met de schedel van de Franse filosoof Descartes. (*) Het leek een verrassend klein en teer omhulsel voor de hersenen die eens 'Ik denk, dus ik ben' en andere uitspraken van wereldbelang had gedacht. Maar een hersenspecialist zal u vertellen dat de omvang niet terzake doet (..)

Nu weet u dat dus ook en voor 'cogito ergo sum' (en enige vreugde met Chuang Tzu en Ambrose Bierce) verwijs ik u naar de link (naar het betreffende lemma in mijn Philosophical Dictionary).

De heer Shorto vervolgt wat verderop

Het is de moeite waard om op het huidig historisch moment (**) stil te staan bij de betekenis van dat relikwie. De terreuraanslagen in Mumbai van de afgelopen maand lijken de laatste uitdrukking van iets waarmee we nu al zo lang te maken hebben: de gruwelijke, chaotische, aanhoudende botsing van godsdienstige en seculiere krachten tegen de achtergrond van de moderne maatschappij.

Pakkend proza, zoals u vast ziet, en een geheel vanzelfsprekende gedachte: Godsdienstfanatisme in het moderne Mumbai geduid met hulp van een oog in oog ervaring met de schedel van een 456 jaar dode Franse denker.

Weer wat verder komen we dichter in de buurt van Shorto's onderwerp:

In de Verenigde Staten gaat het christen-fundamentalisme op elk front de strijd aan met de seculiere cultuur, van stamcelonderzoek tot voortplanting en dood, vaak met mondiale consequenties. Intussen is in Europa in het kielzog van 9/11 door gebeurtenissen overspoeld - van de moord op Theo van Gogh tot de Deense cartoonrel en de maatregelen tegen immigranten die over het hele continent zijn ingevoerd - allemaal het gevolg van dezelfde knarsende aardlagen van geloof en rede.

Tja. Het is niet mijn stijl van schrijven, maar laten we vasthouden dat Shorto het heeft over de tegenstellingen tussen geloof en rede, waar ikzelf graag wat specifieker over ben, en dan spreek van religie of ideologie versus wetenschap.

Maar terug naar Shorto, die het bovenstaande aldus vervolgt:

Ik was die schedel van Descartes gaan opzoeken omdat ik verlangde naar een zeker historisch perspectief.

Oog in oog met "het relikwie", zoals we boven leerden, dat ondertussen reeds lang oogloos was, en dit is overigens ook het soort overweging waar je volgens mij minstens zo ver gevorderd moet zijn in verziendheid als een directeur is van "het John Adams Institute voor Amerikaanse cultuur", want een meer simpele ziel als ondergetekende trekt voor dat soor perspectieven richting bibliotheek, en kan niet oog in oog met ooglozen staan, zelfs als dat schedels van dode denkers zijn.

Wat is het dat Russell Shorto hoopte te leren van de schedel van Descartes? Hij legt het zelf zo uit:

In 1637 schreef deze opvliegende, ijdele, rusteloze Fransman een verhandeling van 58 bladzijden Discours de la méthode met het bescheiden voorstel kennis niet te baseren op geldende wijsheid van de Bijbel of koninklijke macht, maar op de menselijke rede. In zijn systeem was het heelal één grote machine en werkten ook alle onderdelen - van de planeten in hun baan tot het menselijk lichaam - volgens de logica van een machine. Bij dit nieuwe model hoorde een manier om informatie te vergaren die zo diep ging dat ze sindsdien onder filosofen eenvoudig als 'de methode' bekendstaat. De cartesiaanse methode werd de grondslag voor de wetenschappelijke methode als de rationalistische filosofie van de Verlichting.

Wat een mens al niet kan leren van de NRC na 40 jaar studie van de filosofie! Het is echter waar dat Descartes de Discours de la méthode schreef.

Overigens was zijn "bescheiden voorstel" toen al heel bekend onder wie zich met wetenschap bezighield, onder andere dankzij Bacon, en waren Galileo (vóór Descartes) en Newton (na Descartes) mijns inziens (en van anderen ook) een stuk belangrijker voor de ontwikkeling van de moderne wetenschap dan de geschriften van Descartes, al waren die ook belangrijk, maar vooral omdat ze goed geschreven waren en omdat Descartes de algebraïsche behandeling (via een coördinatensysteem) van de meetkunde bedacht, wat inderdaad heel slim was.

En het was niet alleen "in zijn systeem" dat men probeerde in de 17e eeuw mechanische verklaringen te vinden - dus uiteindelijk: via het idee van krachten en vectoren, met hulp van de elementaire meetkunde, en de algebra die Descartes hielp inschakelen - maar een algemeen wetenschappelijk streven van zijn tijdgenoten (Harvey, Gassendi, Boyle, Wren).

Voor het nieuws over wat "sindsdien onder filosofen eenvoudig als 'de methode' bekendstaat" moet u Russell Shorto danken, want mij heeft het in veertig jaar studie, inclusief in Descartes, niet bereikt, en het is dan ook opmerkelijk dat Shorto u een en ander geheel niet verklaart.

Maar ik kan dat wel voor u, want de "cartesiaanse methode" bestond overwegend uit een combinatie van twee dingen: het axiomatisch denken zoals Descartes dat uit de wiskunde kende, dat berustte op expliciete aannames en definities voor het trekken van conclusies met hulp van de logica, gecombineerd met een aanzienlijke hoeveelheid skepsis over het menselijk kenvermogen, dat hij waarschijnlijk vooral aan Montaigne dankte.

Vervolgens: het systeem van Descartes werd niet "de grondslag van de wetenschappelijke methode" - want die gaat veel meer terug op Galileo en Newton, en ook "de rationalistische filosofie van de Verlichting" gaat niet uitsluitend of voornamelijk terug op Descartes, maar veeleer op iets latere denkers, die hij wel (mede) inspireerde, als Locke, Bayle, Hume, Voltaire, Leibniz en Newton.

U mag het natuurlijk - dat mag u immers altijd - geheel met mij oneens zijn, maar het is wel zo dat ik, anders dan Shorto, die veel meer van de beenderen van filosofen weet dan ik, de geschriften van genoemden heb gelezen, en ook het een en ander eromheen.

Wellicht denkt u nu dat het tijd voor meer proza van Shorto is, en ik stel u dan niet teleur, maar sla wel redelijk wat over dat vooral over filosofisch gebeente gaat, en over de inspiratie van mensen die zo hoog weten te stijgen als directeuren daaraan kunnen ontlenen.

Maar dergelijke hoog gestegenen ontmoeten echter graag àndere hoog gestegenen met een overdaad aan relevante kennis en filosofische inzichten en visies, dus daar arriveren we nu bij:

Intussen zat ik op een heldere winterdag in 2007 in het restaurant van een modieus hotel in New York aan de lunch met Ayaan Hirsi Ali, niet lang nadat ze uit Nederland naar de VS was vertrokken.

U ziet: de zoeker ontmoet een heus Denker (V), maar hij verklaart en duidt dit dan ook onmiddellijk voor u en mij:

Het hele verschijnsel Hirsi Ali in Nederland was het gevolg van de typisch Nederlandse benadering van het raadsel geloof-rede die hier na 11 september 2001 was gekozen.

U mag dit twee keer lezen, en ik geef een link naar het begin van mijn verhaal rondom de gebeurtenissen samenhangend met de moord op Theo van Gogh, maar kan u overigens niet veel helpen bij de duiding van termen als "typisch", "verschijnsel" en "gekozen" in dit verband.

Shorto vervolgt het bovenstaande zo:

Hirsi Ali (***) was opgegroeid temidden van een herlevende Afrikaanse islam, had na haar komst in Nederland Voltaire, Rousseau en Freud gelezen en had zich afgekeerd van haar geloof - van elk geloof. "Het Westen", zei ze tegen mij. "is gered doordat het geloof en rede heeft weten te scheiden. Dit leidde tot een seculiere overheid. Geloof veronderstelt onfeilbaarheid, en dat is het gevaar. Onze profeet Mohammed kan nooit een fout maken, dus zitten we aan hem vast."

U ziet waartoe "Voltaire, Rousseau en Freud" kunnen leiden, maar overigens komt het me als ideologische hutspot voor, waarin de opkomst van de wetenschappelijke methode (Galileo, Newton) verward wordt met de opkomst van de rechtsstaat (Locke, Voltaire, Montesquieu), en aan religies wordt toegeschreven wat waar is voor geloofsfanaten maar niet voor niet-fanate gelovigen (en overigens gelijk bleek te gelden voor - zeg maar: óóit zal ik Shortoaans kunnen schrijven! - seculiere profeten als Stalin en Mao).

Overigens lijkt Shorto's interpretatie van juffrouw Ali verwant aan die van Ian Buruma (en van mij).

Shorto legt uit wat er achter de moderne ideeëngeschiedenis steekt:

Naarmate de moderne tijd rijpte, ontstond er een driedeling. Er was het theologische kamp, dat vasthield aan een wereldbeeld op grond van de godsdienstige traditie. En er was het kamp van de radicale Verlichting', dat met de komst van de 'nieuwe filosofie' de oude orde, met haar machtscentra in Kerk en monarchie, omver wilde werpen, om deze te vervangen door een maatschappij die werd beheerst door democratie en wetenschap.

Maar er was ook een kamp van de 'gematigde Verlichting', dat betoogde dat het wetenschappelijke en het godsdienstige wereldbeeld niet echt strijdig zijn, maar dat  vermeende conflicten moeten worden opgelost. Tot dit kamp behoorde Descartes zelf (..)

Net als Russell Shorto, als ik hem goed begrijp, hij die - maar liefst! - oog in oog stond met de schedel van Descartes, en ook de welbekende Nederlandse dominees Klesmeyer, Wawelaar en Zielknyper, die in "geloof met steenkool" deden, tot grote ergernis van Multatuli, en die hun kuddes hoopten wijs te maken dat een Protestantse God met een uitrekenbare scheppingsdatum van het heelal op 16 oktober 4004 voor Chr (zoals bishop Ussher uitrekende, in de 16e eeuw) héél wel met het bestaan van steenkool, fossielen, Darwin, en moderne natuur- en scheikunde te verenigen was, godlof natuurlijk.

U begrijpt dus dat ik het niet geheel eens ben met Shorto, of in ieder geval dat ik denk dat hij de zaak wel héél gesimplificeerd voorstelt.

In feite verwart hij volgens mij ideologisch denken met wetenschappelijk denken of met echte behoorlijke (analytische, realistische) wetenschaps-filosofie, dus in de feitelijke praktijk: hij verwart de verhalen die te lezen vallen in de betere bladen voor hoger opgeleiden, maar tóch toegesneden zijn op publieke massa-consumptie, met wat daar écht over te leren valt voor wie de moeite doet aan wetenschaps-geschiedenis te doen, en daar voldoende verstand en kennis van wetenschap en wiskunde voor heeft.

Shorto ziet of althans presenteert het zo:

Naarmate de wetenschap steeds beter werd en een natuurlijke verklaring voor verschijnselen gaf, leek het geloof steeds minder nodig.

Deze drie richtingen bestaan ook nu nog altijd. Hun aanhang uit zich in praatprogramma's op tv, in blogs en rechtszaken - of via bommen.

Zoals u ziet gaat het dus niet echt om de werkelijkheid, maar om ideologieën en om het gemiddeld denkvermogen dat men mag veronderstellen "in praatprogramma's op tv" - alsof Wim Kayzer de maat aller denkers, Nova de summum van rationele discussie zouden zijn, en alsof wat niet minimaal 85% van Ons Trots Volk direct kan begrijpen van geen enkel democratisch belang kan zijn.

We komen weer bij de Grote Waarachtige Neerlandse van Werelddenkersformaat die ik - nu bent u écht verbaasd als u mij over haar las - zelfs enigszins zal verdedigen:

Ayaan Hirsi Ali bekeerde zich niet alleen tot het secularisme, maar ook tot de radicale vorm. Ze zou haar denkbeelden goed kwijt hebben gekund tijdens de Franse Revolutie en haar denkbeelden hebben eigenlijk eenzelfde extreme inslag: ze heeft verklaard dat "wij in oorlog zijn met de islam" en dat in naam van de rede niet alleen het islamitisch terrorisme, maar ook de islam zelf, plus zijn 1,5 miljard aanhangers, "verslagen" moeten worden, zodat "er iets vreedzaams uit kan groeien".

Ik denk niet dat Ayaan "haar denkbeelden" "goed kwijt [zou] hebben gekund tijdens de Franse Revolutie", al is het héél wel mogelijk dat ze met haar uiterlijk en huidskleur indertijd opgevallen zou zijn als ze, bijvoorbeeld, staande naast het schavot en met de vuist geheven, een Voltaireaanse jodel "Écrasez l'infame!" had aangeheven.

Maar haar intellect en taalvermogen zijn overigens niet goed genoeg, en wat ze doet en zei de afgelopen zes jaar was toch vooral inspelen op publieke ideologie en proberen op te vallen en omhoog te komen met extreme standpunten of althans extreme formulaties als geciteerd. (****)

Ook ik vind dat dom en alleen maar leidend tot maatschappelijke onrust tussen domme aanhangers en domme tegenstanders maar, afgezien van Ayaan's termen, poses, bedoelingen en woorden, valt er best veel te zeggen voor een Voltaireaanse of Multatuliaanse opvatting over het geloof, inclusief het feit dat (1) zoals de meerderheid nu eenmaal qua aanleg is, inclusief de zogeheten Denkers van Wereldformaat waar ze zich graag door laten leiden, vooral als deze bevallig zijn, voor een dergelijke benadering eenvoudig zowel de kennis als de geestelijke vermogens mist en het feit dat (2) juffrouw Ali feitelijk heel weinig met echte filosofie of echte denkers van de verlichting te maken heeft, of er van weet, en heel veel met publieke ideologie, media-optredens, en eigen opgang, al wil ik best aannemen dat ze het daarnaast ook (soms, overwegend) goed bedoelde, ongeveer zoals mijn eertijdse Linkse Leider Geniale Gijs het goed bedoelde met zijn zeer radikale politieke standpunten, en daarmee in ieder geval succesvol carrière maakte, en dat ook ondanks opmerkelijk geringere bevalligheid dan Ayaan, de daarom wereldbefaamde.

Tot zover mijn verdediging van de denkster, want ik ben weer bij een kwaliteitsduiding van Shorto aangekomen in deze - tja - vaststelling, meent hij ongetwijfeld:

Maar de geschiedenis leert dat het radicale secularisme dodelijke fouten in zich bergt. Het heeft een te hoge dunk van de rede, of tenminste van het vermogen van de mens om deze te benutten. En het radicale secularisme is zo onder de indruk van zijn eigen soort zekerheid, dat het een te nauwe kijk op de werkelijkheid heeft. Godsdienst is evenals kunst een manier om het raadsel van het bestaan te verwerken. Om de godsdienst categorisch af te wijzen is niet alleen zinloos; het stelt de bejubelaars van het gebruik van de rede ook bloot aan het verwijt van onredelijkheid - van intolerantie.

U ziet hoe droef het met de mensheid zou aflopen zónder genuanceerde denkers als Russell Shorto, die oog in oog met de schedel van Descartes, "zijn eigen soort zekerheid" heeft gevonden, namelijk dat de mensheid van een "te nauwe kijk op de werkelijkheid" zou doen blijken als men God niet toch érgens - in het verborgene ongetwijfeld: deus absconditus, maar toch - zou weten te vinden, ook met hulp van de dominees Klesmeyer, Wawelaar en Zielknyper.

Immers, met slechts twee nauwelijks relevante wijziginkjes, die allebei aansluiten bij eeuwenlange diepbeleefde integere geloofsbeleving en zeer religieuze wensen van zéér velen:

Brandstapels zijn evenals kunst een manier om het raadsel van het bestaan te verwerken. Om de brandstapels categorisch af te wijzen is niet alleen zinloos; het stelt de bejubelaars van het gebruik van de rede ook bloot aan het verwijt van onredelijkheid - van intolerantie.

Snapt u? Dàt is het diepere denken van Voltaire, naar ik begrijp uit Shorto's kwaliteitsduiding daarvan: Aan de ene kant ... aan de andere kant ... en tóch zit God genuanceerd daartussen, vanwege de tolerantie.

Zo is het echter niet, en wat Shorto weer verwart zijn aan de ene kant echte wetenschap - natuurkunde, scheikunde, biochemie, wiskunde - die slechts leeft en openstaat voor weinigen, en ook aan de ene kant, àls men dat wil, echte theologie - Augustinus, Dharmakirti, Aquinas, Ockham, Edwards, Rumi, Bayle - die óók slechts leeft en openstaat voor weinigen, en aan de andere kant de ideologisch verblinde en zowel wetenschappelijk als theologisch als filosofisch geheel niet bekwaamde zeer grote meerderheid van de aanhangers van religieuze en politieke ideologieën, die ideeën en uitingen, ook van hun eigen voorgangers, veel meer vatten als wensdenkerij, propaganda, voorwendsels en vage beloften en heilsverwachtingen dan als rationeel bediscussieerbare ideeën of plannen.

Maar ik wil best aannemen dat Russell Shorto vind dat ik iemand ben die "een te hoge dunk van de rede" heeft, onder andere omdat ik vind, zoals ik gisteren uitgelegd heb in enigszins andere maar verwante context, dat het rationeel en redelijk gebruik van de menselijke rede slechts weinige mensen werkelijk mogelijk is gebleken in de menselijke geschiedenis, percentueel gesproken, en dat vooral daarom geldt dat

“Man is wicked and unhappy; everywhere prisons, hospitals, gibbets and beggars; history, properly speaking, is nothing but a collection of the crimes and misfortunes of mankind.”
    (Pierre Bayle)

Ongetwijfeld ziet Shorto dat anders (ik vermoed véél meer volgens de tonen van het lied van gelijkwaardigheid) en het is zeker waar dat zijn zeer genuanceerde standpunt méér betalende bezoekers zal trekken dan het mijne, en trouwens ook waar dat hij een levende meesterdenker in de achterhand heeft, en ik alleen mijzelf, of reeds lang dode denkers:

Jürgen Habermas, de grote Duitse filosoof (die zelf geen religieuze inslag heeft) gebruikte de term 'post-seculier' om te beschrijven wat volgens hem de volgende fase in de ontwikkeling van de westerse samenleving zou kunnen zijn. Deze fase, zo betoogt hij, behelst 'de assimilatie en reflexieve transformatie van zowel de religieuze als de seculiere geestesgesteldheid'.

En dat doen Wij dan natuurlijk Samen Sterk met z'n allen in opperste gelijkwaardigheid, tussen Lingo en het journaal bijvoorbeeld, en als we dan eenmaal samen het denken van Nagarjuna, Hegel, Marx, en Paul Scheffer verenigd hebben met het denken van Newton, Maxwell, Einstein, Crick en Von Neumann dàn zij wij allen uiteindelijk geassimileerd in reflexieve transformatie, en zal het Einde der Geschiedenis alsnog aanbreken, zoals Fukuyama, Huub Oosterhuis, vele profeten, en Karl Marx ons ook al verzekerden, nét als veel Armaggedon-voorspellers van neo-conservatie Amerikaanse christelijke huize.

Ik heb nog twee zeer genotsvolle Shorto-passages voor u, en bereid u er alvast op voor dat ik tegen de eerstvolgende geen luid "nee!" zeg:

Om een maatschappij uit een fundamentalistische sleur te halen, godsdienstig dan wel seculier, is het vermoedelijk nodig dat haar radicale elementen met hulp van overreding of zachte, dan wel minder zachte drang hun beeld van de werkelijkheid verbreden, zodat onwrikbare seculieren en gelovigen beiden erkennen dat de wereld te wild is om met onze strategieën in toom te houden.

U ziet het veelvuldige geïmpliceerde of geschreven "We" toch goed, nietwaar? "We" moeten elkaar - na o.l.v. Habermas zes weekenden van assimilerende reflexieve transformatie, voor maar zeshonderd euro, koffie en paddo's gratis, te hebben doorstaan - wenend om de hals vallen, eindelijk inziende dat Bagwan en Einstein, Scheffer en Von Neumann, Aquinas en Ali en ook Maxwell en Shorto eigenlijk, deep down inside, na succesvolle reflexieve assimilatie, één en hetzelfde en tóch verschillend zijn, maar wel héél gelijkwaardig, om welke reden dan ongetwijfeld het universele menselijke inzicht doorbreekt dat waarheid niet bestaat, alle moraal relatief, en alle mensen gelijkwaardig zijn, en het postmoderne postseculiere einde der tijden godzijdank aan zal breken, zoals Habermas ons ook leerde.

Kortom... ik vrees dat Shorto wat al te diep gedronken heeft van postmoderne wateren en te weinig van echte wetenschap of zinnige filosofie. Maar hij bedoelt het goed want hij vervolgt het bovenstaande zo:

Tegelijk is het van levensbelang dat we een manier vinden om een van die fundamentalistische vleugels - de miljarden die in culturen zijn opgegroeid die nooit een Verlichting hebben gekend, die zich ontwikkeld hebben zonder de erfenis van de beenderen van Descartes - ...

... waaruit u begrijpt dat die het héél moeilijk hebben, ook niet oog in oog met Zijn Schedel staande ...

tot de erkenning te brengen dat wij de laatste paar eeuwen een aantal vrij diepgaande inzichten omtrent de wereld en de vooruitgang van de mensheid hebben opgedaan en dat die door iedereen als uitgangspunt moeten worden genomen.

Want "wij" deden dat immers allemaal Samen Sterk met z'n allen in het Westen, en het enige probleem is dat - bijvoorbeeld - "de miljarden die in culturen zijn opgegroeid die nooit een Verlichting hebben gekend" nog niet genoeg Habermas hebben weten te genieten, zelfs als hebben ze in meerderheid internet, om dat óók zo te zien, natuurlijk naast het simultane behoud van God én het bestaan van Darwin en steenkool.

Maar serieus lezer... dit is natuurlijk onzin en wensdenkerij, en wat er zinnig aan is te herleiden tot een grondinzicht: Er is nog steeds een grote behoefte aan werkelijk goed wetenschappelijk en voorbereidend onderwijs voor zoveel mogelijk mensen, zodat ze - hopelijk - in staat zullen zijn politiek en religieus geloofsfanatisme overwegend te doorzien voor wat het is: duisterpraat, wensdenkerij, oplichterij, en gewoonlijk het middel van gewetenloze carrière-makers, zelfverheffers of behoorlijk gestoorden.

Dit is - tot nu toe - de enige weg gebleken die althans een deel van de mensheid kan behoeden voor het praktiseren van de onzin die ze in hun opvoeding is bijgebracht, of die ze in hun puberteit of adolescentie opgepikt hebben, op zoek naar een geloof dat bij hun intellectuele capaciteiten en de suggesties van hun hormonen aansloot, en het is de enige weg die, samen met echte wetenschap, tot echte verlichting van het lot van de mens heeft geleid, namelijk door de zegeningen van echte technologie gebaseerd op echte wetenschap - want anders dan de echte wetenschap is de enig écht werkende technologie van religies en politieke leerstelsels die van de brandstapel, de martelkamer, en de terreur.

Ik ben bij het laatste Shorto-citaat beland:

En wat te denken van Nederland?
(..)
In de 17e eeuw ging Descartes op zoek naar de zuiverste intellectuele lucht in Europa, het meest vrije intellectuele klimaat waarin hij zijn denkbeelden over een andere wereld kon uitwerken. Dus kwam hij naar Nederland. Deze generatie Nederlanders mag beslissen of van die zuivere lucht nog iets overblijft, of dat het klimaat onherroepelijk is veranderd.

Ja, "wat te denken van Nederland", lezer?

Wel... in de 20ste eeuw remigreerde Maarten Maartensz uit Noorwegen om in het land van zijn ouders en grootouders filosofie te studeren aan de universiteit van Amsterdam - en vond daar een gedebiliseerde, genivelleerde, gepolitiseerde universitaire, onderwijskundige en bestuurlijke puinhoop, waarin bleek dat hij zelfs niet het recht heeft daar alleen verbaal tegen te protesteren, omdat hij dan van de universiteit verwijderd wordt, met moord wordt bedreigd door ambtenaren en hun collega-drugshandelaren, en geen enkele hulp bij erkende dekaden-lange invaliditeit krijgt.

Ik konkludeer dus "dat het klimaat onherroepelijk is veranderd" in Nederland, en dat mijn grootvader vermoord is in een Duits concentratiekamp, en mijn vader bijna vier haar Duits concentratiekamp heeft overleefd, opdat ik vergast, gediscrimineerd, bedreigd, beledigd en niet geholpen mocht worden, en natuurlijk opdat bevallige zwarte immigrerende secretaresses van juffrouw Ali's niveau opgang konden maken met populistisch quasi-filosofisch gedram en geposeer voor camera's, en opdat mijn generatie van verraders, in vaste samenwerking met de immer corrupte voorlieden van de PvdA, en met veel slechtere hersens dan ik, opgang mochten maken in media-land als Denkers, Duiders, Voorgangers, Filosofen en Vrijheidsstrijders-met-ambtelijke-aanstelling.

Maar ja - wat kan je ook verwachten van een land waar in 40 jaar de opleidingen gehalveerd zijn in moeilijkheid en in tijd; vrijwel het hele volk met trots uitdraagt dat zij, de gelukkige Idolaten van Godenzonen, gelijkwaardig zijn met om het even welk genie, en elk mogelijk idee dat niet in het brein van Witteman of het formaat van Nova of het formaat van een oppassende kwaliteitskrant past, net als iedere mogelijke persoon die intelligenter of geleerder is dan juffrouw Ali, onmogelijk toegang kan krijgen tot de media, althans zonder Gucci-hemdje en 5 miljoen per jaar aan persoonlijke bescherming vanwege bewezen persoonlijke intellectuele en morele exceptionele distinctie.

Kortom, minstens een deel van het probleem zoals ik dat zie, ook in, voor en met zogeheten kwaliteitskranten, is dat heel veel van de personages die opgang maken in de moderne media en kwaliteitskranten, als waren zij Filosofen, Denkers van Wereldformaat, Vrijheidsstrijders, Nobele Zielen vol Edele Bedoelingen .... dat allemaal helemaal niet of nauwelijks zijn, of alleen in terminologische verpakking, maar feitelijk heel weinig of niets beter zijn dan handige journalistieke of politieke carrièremakers, die gewoonlijk van echte wetenschap of echte filosofie weinig of niets weten.

Ach ja.


P.S. Maar wat ik u mag bidden, lezer - en het zou me niet verbazen als ik er toch meer heb op mijn site dan juffrouw Ali op de hare, en de mijne bevat dan ook veel meer, van veel hogere kwaliteit en eerlijkheid, zij het inderdaad ook van aanzienlijk grotere moeilijkheid: Er is echte wetenschap, en er is zinnige filosofie - maar die vindt u zelden of nooit in de publieke media, doch "in deze epistemische épochè" alleen op het internet of in universitaire bibliotheken, jammer als dat is voor écht intelligente mensen, of voor de waarschijnlijke loop der menselijke geschiedenis.

Bent u echter gezegend of gevloekt met een werkelijk goed verstand, dan zult u snel genoeg uitvinden dat wat u in, zeg, de universitaire bibliotheek kunt vinden, wellicht met enige moeite, zowel - in selecte gevallen, waarvan er toch méér zijn geproduceerd in de menselijke geschiedenis dan enig mens in één leven kan genieten - veel beter beredeneerd als veel beter geschreven als veel leerzamer en interessanter zijn dan alles wat u aangeboden krijgt via de normale publieke media en alles dat opgang maakt bij het vereerd gemiddeld - Neerlands - publiek, zèlfs als dat, zoals dat nog steeds heet, "hoger opgeleid" is. (*****)

(*) Het kàn natuurlijk zijn dat Shorto een talent voor filosofie heeft dat ikzelf geheel mis, want ik vind het heel knap oog in oog met een schedel te staan, maar goed - ik ondernam zo'n ossologische odyssee dan ook nooit, en ik ben geen directeur.

 (**) Ik vermoed dat Shorto redelijk wat moderne filosofie las of zag, waarin vaak sprake is van "époche" en "épistemè" en "betekenis". Ik deed dat trouwens ook, en u moet u niet in de luren laten leggen, in deze tijd waar auguren de nobele knoken van eertijdse denkers aan geleerde meditaties onderwerpen om het tijdsgewricht betekenisvol te kunnen duiden.

(***) Er zijn tal van nobele Neerlandse personen die niet allemaal Oranje heten en dubbele namen hebben, als Wttwaal van Stoetwegen, Schultze van Hagen, Haersma van Buma (alles zonder garantie voor spellings-correctheid), maar zèlfs als juffrouw Ali van Somalische adel is, dan nog is zij niet van Nederlandse idem, en ik houd niet van dit gedoe. Ze heeft zelf ook verklaard "Ali" te heten, volgens Somalisch recht, dus noem haar dan zoals ze zelf opgaf te heten, in alle eerlijkheid, en niet anders.

Het is dus "Muhammed Ali", "Tariq Ali" en "Ayaan Ali", tenzij dat volgens Somalisch recht natuurlijk anders is.

(****) Wie enige uiteraard kwaadwillige twijfel mocht hebben over juffrouw Ali's "bijzondere intelligentie" (immers: Zalm dixit), die mag haar productie, en de verbluffende kwaliteit daarvan, de afgelopen zes jaar van haar bijzonder beschermde en zeer welvarende bestaan vergeleken met de mijne in dezelfde periode, en moet niet vergeten dat voor het bedrag dat ik per maand krijg om van te leven juffrouw Ali niet eens één enkel keertje naar een camera glimlacht, terwijl ik al die tijd ziek en zonder hulp was, want ik formuleerde standpunten die niet populair zijn in Nederland en die de machthebbers van Amsterdam zeer mishagen.

(*****) Hier is, ook in het kader van vreselijke hoogmoed, Multatuli (uit Minnebrieven):

"Publiek, ik veracht u met grote innigheid."

Iemand die zo durft te spreken, in Ons Tolerante land, die deugt evident weinig dat vrijwel niemand hem leest, en Nederland tot de dag van vandaag zich véél liever in zaken van kennis, geloof en filosofie laat leiden door aantrekkelijke import-secretaresses, die heel alledaags, heel gewoon, heel normaal - bijna accentlooos ook - Neerlands spreken en schrijven, en ook geen wetenschappelijke of filosofische kennis of vermogens van enige betekenis hebben.

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail