Nederlog        

 

5 december 2008

                                                                 

Meer Amsterdamse Sinterklaaskunde


 
 

Ik had het er gisteren ook over en voel me enigszins verplicht er vandaag nog wat over op te merken , eenvoudig omdat het enigermate interessant is, zowel wat een prangend probleem van Prinses Maxima betreft als ook een psychologisch interessant feit over Nederlanders.

Maar eerst mijn aanleiding van een en ander, te weten een stuk van Herman Pleij in de NRC van gisteren, waarin hij uit de doeken deed hoe Politiek Correct de Sinterklaasfiguur te Amsterdam door het gemeentebestuur gemaakt is, waaruit ik u toen echter niet deze veel verduidelijkende passage citeerde over "de Amsterdamse stadssint":

"Twee jaar geleden kreeg hij een nieuwe tabberd aan, waarop nergens meer een kruis te bekennen valt. Ook op zijn mijter is dat vermaledijde paapse symbool weggecensureerd, vervangen door de drie andrieskruizen uit het Amsterdamse stadswapen. Het lijkt nu alsof de sint zijn entree in de hoofdstad maakt met een 'amsterdammertje' op zijn mijter."

Trouwens, wat die vervanging van vermeende katholieke kruizen door Andreaskruizen betreft, merkt Pleij terecht op

"Katholieke bisschoppen dragen al meer dan honderd jaar geen kruis op hun mijter. Met hun kruiswegpoetserij maken (..) [ze - MM] de sint dus alleen maar katholieker."

Dit diende echter alleen ter verduidelijking van de achtergronden.

Nu het prangende probleem van Prinses Maxima, te weten "Wat is dé Nederlandse identiteit?"

Zoals u vast al begrijpt is althans één zinnig antwoord:

Deze wordt vooral omschreven door de bijzondere gebruiken en opvattingen van de bewoners van dat land, inzonder de leuke gewoonte hun kinderen in December cadeautjes te doen via een sprookjesfiguur, Sinterklaas geheten, en zijn even sprookjesachtige helpers die Zwarte Pieten heten.

Ik zeg niet dat dit het enige goede antwoord is, noch dat het per se volledig is over alle Nederlandse voortreffelijkheden, maar wel dat het wel degelijk iets zegt over Nederlanders, en dat dan vooral wanneer u het volgende interessante psychologische feit meeweegt, dat ik u eerst presenteer als een vraag: Wat kan een mens leren die met Sinterklaas opgevoed is?

Dit verschilt natuurlijk en ik heb een goede vriendin gehad voor wie de schok dat Sinterklaas niet echt bestond 24 jaar later nog niet echt  uitgeschokt was, en wel om de volgende behoorlijk goede reden: Zij had haar ouders altijd de waarheid verteld, omdat ze geleerd had van ze dat dit zo hoorde en dat zij dat immers ook deden. Toen zij hoorde van de onechtheid van Sinterklaas konkludeerde ze - geheel logisch, en het was dan ook een heel intelligente vrouw - dat haar ouders en heel veel andere volwassenen die ze tot dan geloofd en vertrouwd had haar systematisch belogen en bedrogen hadden.

Voor mijzelf geldt zoiets geheel niet: ik kan me heugen dat ik geloofde (en niet begreep hoe Sinterklaas al die daken opkwam met die arme trouwe schimmel) en dat ik niet geloofde, maar niet van enig trauma daartussen, en ik weet bijna zeker dat mijn moeder mij meteen al uitgelegd heeft bij mijn eigen ontklazing dat het uiteindelijk om een leuke manier ging om plezier te maken en elkaar cadeautjes te geven en misschien een beetje te plagen met versjes.

Weer anderen beleven het weer anders, en in de NRC van gisteren stond ook een berichtje over een zesjarige, wier reactie op het uit de Klaasdroom geholpen was: "Heeft iemand het al aan Dieuwertje Blok verteld?!" (die in de NRC van heden lachend met de Sint mèt een heus kruis op zijn mijter gefotografeerd staat).

Maar wat kán een kind van vijf, zes of zeven die de waarheid te horen krijgt over Sinterklaas daarvan leren, dan of later?

Nogal veel, althans in beginsel, zo lijkt mij:

  • (1) dat volwassenen heel plausibel kunnen liegen
  • (2) dat lang niet alles dat beweerd wordt te bestaan, bestaat
  • (3) dat veel ouders veel voor hun kinderen over hebben
  • (4) dat een kind ook meesters en juffen niet echt kan vertrouwen
  • (5) dat goden en übermenschen weinig waarschijnlijk zijn
  • (6) dat er in de grotemensenmaatschappij veel komedie is
  • (7) dat mensen en kinderen wel héél goedgelovig kunnen zijn

en zo is er meer aan levenslessen die een mens op zeker moment op moet doen.

En het Sinterklaas-gebeuren lijkt me daar diverse heel redelijke mouwen aan te passen, juist omdat het voor een deel sprookjesachtig spel, komedie, theater is; omdat het voor een groot deel teruggaat op evidente welwillendheid; omdat de meeste kinderen en volwassenen er plezier in hebben, en zo is er opnieuw meer.

Ik wil maar zeggen: Ik vind het Sinterklaasfeest al heel lang een heel aardig Nederlands gebruik, en zou willen dat blijft bestaan, ook ongeveer in de vorm zoals ik het als kind meemaakte.

Maar ja, daar ben ik tenslotte - helaas - weer in Amsterdam beland, waar ik laatstelijk een deel van de intocht van Sinterklaas hoopte mee te mogen maken twee jaar geleden op het Leidseplein - totdat bleek dat er een heel kohort zogeheten volksartiesten op het balkon van de Stadsschouwburg stond, verbonden aan een grote massa blèr-luidsprekers, dat de verzamelde ouders + kinderen als volgt toebrúlde dat je oren er van gingen tuiten:

"Beste Minsuh!! En nauw gaonumuh singuh foor Sinturklaos!!
 OLÈÉÉÉ! OLÉÉÉÉÉÉ,
OLÉÉÉÉÉÉ OLÉÉÉÉÉÉJJJ!!!!
 OLÈÉÉÉ! OLÉÉÉÉÉÉ,
OLÉÉÉÉÉÉ OLÉÉÉÉÉÉJJJ!!!!"

Enzovoort, enzovoort, enzovoort, enzovoort.

Het Amsterdams publiek song mee. Ik vluchtte. En miste dus de nogal ziekelijk politiek correcte verschijning van een Amsterdamse stadsklaas onder een mijter vol Andreaskruizen, vast ook met linten waarop "heldhaftig, vastberaden, barmhartig", want het Amsterdams gemeente-bestuur kan héél vanzelfsprekend héél ver gaan als het om politiek correct liegen en bedriegen gaat.


P.S. Morgen géén Klaas meer. Maar het psychologisch punt dat ik maakte is écht interessant, zeker voor wie weet hoeveel er in psychologenland aan "de kindertijd" c.q. "de opvoeding" wordt geweten. En ik ken er zelf geen serieus psychologisch onderzoek van of over.

Ik wil maar zeggen: Misschien helpt Sinterklaas de Nederlanders wel tolerant te zijn - indien zinnig gevierd dan - omdat zoveel Nederlanders zo vroeg, makkelijk en goed hebben kunnen leren, namelijk door eigen ervaring, hoe vals en onzinnig veel schijnbaar plausibel geloof in zogenaamd heilige mannen in werkelijkheid is.

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail