Nederlog        

 

12 november 2008

                                                                 

Elsbeth - de Integere - vindt het gehéél niet (over Bernhard)

 

 

Het Denken van prof.dr. Elsbeth - De Integere - Etty is mij al vele jaren een baken in de Nederduisternis: Als ik wil weten wat ik van vele Nederlandse kwesties vind, dan hoef ik alleen maar haar proza te raadplegen om te kunnen weten wat redelijk, rationeel, of gezond verstand is in de betreffende kwestie.

Dat is namelijk gewoonlijk het tegendeel van wat de moreel zo integere VU-professor, eertijds Waarheid-redactrice, en huidige NRC-redactrice vindt, of dat nu de CPN betreft, want dekadenlang was mevrouw Etty daar een prominent lid van, tot dit haar verdere carriére in de weg stond; of bijvoorbeeld het dierenleed betreft, want na de CPN trad Elsbeth in het krijt voor de rechten van de lintworm, de sluipwesp en de cavia op een dragelijk bestaan, en wel als lijstduwer van de zwaar christelijke ook al bijzonder integere Vrouwe Marianne Thieme, samen met het door haar zeer vereerde dialektiese genie Mulish, eertijds Fidel Castro-bewonderaar (net als de integere Elsbeth):

"De kwetsbaarste wezens uit onze samenleving worden bij miljoenen gevangen, gemarteld, mishandeld, uitgebuit en afgemaakt. We kunnen en mogen niet langer werkeloos toekijken, nú is de tijd om een daad te stellen.
We staan voor een historisch breekpunt in de strijd voor de rechten van het dier." (*)

Ook inzake Nederlands feminisme is de hooggeleerde mijn vaste baken, en dus komt het vandaag goed uit dat prof. Etty haar eminente literair hooggeschoolde licht laat schijnen in de NRC over het boek van Fasseur over Juliana en Bernhard waar ik het gisteren - o.a. - over had.

Het zal u niet verbazen dat ze daar héél anders over denkt dan ik en de kop van haar atikel luidt dan ook "Juliana werd immens onrecht aangedaan" - ja zelfs (toch wel in ieder geval bijna) "gemarteld, mishandeld, uitgebuit en afgemaakt" door de wrede, manipulatieve Bernhard, als ik het ook maar voor de helft begrepen heb, tenminste, maar zie verder hieronder, na een kort terzijde over enige zaken die het oordeel kunnen bemoeilijken.

Eén van mijn problemen met Ons Koningshuis is namelijk dat ikzelf niet de illusie heb daar veel van of over te weten o.a. omdat vrijwel alles wat je hoort of leest over ze voorgekookte propaganda is - en onder andere daarom kreeg ikzelf een hogere dunk van Bernhard door het interview dat kort na zijn dood gepubliceerd werd, waarvan ik tot die tijd dacht dat hij, voorzover mijn kennis reikte, meer een operette-figuur dan wat anders was, niet omdat hij dat per se moest zijn, als Prins en Koninklijk Gemaal ("Nederland Waterland!"), maar omdat ik meende zo ongeveer niets van de man te weten dan over zijn zeer geregisseerde en geposeerde publieke persoon.

Maar uit het genoemde interview kwam hij naar voren als een man met enig individueel karakter en als iemand die lang niet altijd de makkelijkste of de lekkerste weg had gekozen - en voor een heuse Prins, en trouwens ook voor een gewone Nederlander, vind ik dat al héél wat, want dit komt echt lang zo vaak niet voor als het gepretendeerd wordt.

Dat wil niet zeggen dat ik meen alles - of veel - van Bernhard te begrijpen, want ik denk dat dát een kennis vergt die vrijwel niemand heeft, maar ik vond het indertijd verrassend genoeg om mijn oordeel over de man enigszins bij te stellen, juist omdat hij zich moeite had gegeven dingen te doen of te proberen die een prinselijke losbol of feestbeest gewoon niet had gedaan.

Een ander probleem dat ik heb met Ons Koningshuis wordt redelijk aangeduid door een alinea uit het hoofdredactioneel artikel in de NRC, dat direct naast dat van Etty staat:

Maar het is ook het portret van een geboren staatshoofd: geen vrije beroepskeuze, geen vrijheid van meningsuiting, grote beperkingen in partnerkeuze, nauwelijks privacy en levenslang onder politieke curatele. Dat een mens onder die druk niet bezwijkt val eigenlijk meer op.

Dit geldt natuurlijk een vorst of vorstin in een constitutionele parlementaire democratie en niet Lodewijk de XIVe ("L'état, c'est moi!") of Peter de Grote, maar goed:

Tegenover de grote voordelen van status en rijkdom voor een modern vorst staan nogal wat flinke nadelen - en als ik mezelf enigszins ken dan weet ik dat ik een dergelijk ambt niet lang zou uithouden, en liever een eiland in de Stille Zuidzee kocht, met een goede bibliotheek en de Nederlanders met liefde aan hun eigen onvermogens zou overlaten - maar ja.

In die zin ben ik het dus eens met de NRC-hoofdredactie, zoals ik me trouwens ook bewust ben behoorlijk wat intelligenter en heel waarschijnlijk ook aanzienlijk minder geduldig te zijn dan wijlen Juliana.

Maar ik keer mij nu tot mijn baken in de Nederduisternis, prof.dr. Elsbeth De Integere, wier artikel zo opent:

Bernhard treiterde en vernederde Juliana zoveel hij wilde. Omdat de façade van het gezinsideaal moest worden opgehouden, kon ze niet van hem af, meent Elsbeth Etty.

Waar Elsbeth dit vandaan haalt weet ik niet, maar ik heb Fasseur's boek inderdaad niet gelezen, en ben dat trouwens ook niet van plan. In ieder geval gaven ànderen dan Elsbeth de Eerlijke die het ook lazen en die ik daarover hoorde of las geen aanleiding om te denken dat zij dit met Etty eens zouden zijn, al is het waar dat diverse historici in de NRC van heden klagen over Fasseur's boek - but then they would, wouldn't they? (**)

Maar hier is Etty zelf:

Het komt er op neer dat Bernhard zijn vrouw vanaf het begin gekleineerd en vernederd heeft.

Ik ben er zelf niet bij geweest, en Etty ook niet, maar ik neem graag aan dat het huwelijk van Juliana en Bernhard verre van gelukkig was - al meen ik ook dat een man die "vanaf het begin gekleineerd en vernederd heeft" dan wel erg vreemde toch tamelijk aardige briefjes aan of over zijn vrouw schrijft, al is het ook evident (uit wat verder over Bernhard bekend is), dat hij het vaak met andere vrouwen deed of hield, overigens een héél gebruikelijke koninklijke en prinselijke gewoonte.

De zeer integere professeuse ziet dit allemaal anders, en minder vergevingsgezind:

Ondanks Juliana's herhaalde verzoeken om inlichtingen hoe het met hem ging ("Ik weet niet in wiens gezelschap je slaapt. Ik weet niets, niets, niets!") weigerde hij haar deelgenoot te maken van zijn vrouwenaffaires.

Tja. Wat moest hij dan? Bijvoorbeeld "eerlijk en open" met zijn vrouw bespreken dat hij haar onaantrekkelijk en een frigidaire vond, en veel liever met blonde filmsterren in bed lag? Als het dan om kleineren en vernederen gaat, dan lijkt mij dát de aangewezen weg om dat te doen, eerder dan erover te weigeren te praten.

Maar de feministiese dierenliefhebster ziet dat heel anders en gebruikt haar onmetelijke vrouwelijke intuïtie:

Het is van belang te begrijpen hoe vernederd zij zich moet hebben gevoeld.

Het kan zijn, en ongetwijfeld was Juliana niet gelukkig met Bernhard, maar Etty schijnt bijzondere kenmiddelen te hebben die mij, die Greet Hofmans ook al niet is, geheel ontbreken. Ze vervolgt:

Had het allemaal niet iets discreter gekund? Nee dus: shockerend is het om te lezen hoe Bernhard zijn Annie na de oorlog aan het publiek wilde tonen en Juliana zelfs dwong om als haar gastvrouw op te treden tijdens wintersport-vakanties. Dat is pasjagedrag - pure, op vernedering gerichte, machtsuitoefening.

Waarom dat perse "shockerend is" ontgaat me: Er zijn wel meer mannen die hun vriendin aan hun vrouw presenteren nadat het huwelijk feitelijk stuk is, en het kán zijn dat die vrouw dat op prijs stelt.

Maar Etty wil allebei van Bernhard: Openheid over "zijn vrouwenaffaires" én "iets discreter". En ja, ik weet wel dat logica geen verplicht onderdeel Neerlandistiek is, maar de tegenspraak ligt er wel nogal dik op, nietwaar.

Dan dat "pasjagedrag", dat voor mij niet blijkt uit het citaat, maar in welk verband ik enige relevante informatie heb:

Ik heb de uiterst hooggeleerde roodgeverfde één keer in mijn leven ontmoet, op het terras van Café De Zwart op het Spui, waar zij zich zat te verpozen met drank en haar echtgenoot, Geniale Gijs, ook gezellig  tussen haar Revolutionaire Vrienden van weleer, sindsdien in meerderheid hoogleraar in een kulvak aan de UvA, omdat haar echtgenoot - die meende mij enigszins te kennen - mij wenkte en mij toen aan haar voorstelde.

Nu ben ikzelf geheel geen kroegganger en geheel geen drinker, maar ik wilde de breincapaciteit van mevrouw wel eens pogen te meten en maakte o.a. daarom vrijwel onmiddellijk een zeer mild anti-feministies grapje (dat ik vergeten ben, maar dat niet meer dan een promille van de neerbuigendheid van een De Jonge of een Van 't Hek had).

Óp stond de roodgeverfde professeuse, en eertijdse Revolutionaire, en wég liep ze, als een waarachtige vrouwelijke pasja, met haar verontschuldigend gebarende echtgenoot achter haar aan, want ik had mij naar haar hooggeboren ex-communistiese feministiese dierenlievende normen zwaar misdragen: In aanwezigheid van Elsbeth de Integere wordt niet gegrapt over zoiets serieus als het Nederfeminisme! (***)

In feite ziet de feministiese dierenliefhebster het zó: Er was niet zozeer een Greet Hofmans-affaire, welnee lezers, het is

... primair een paleisruzie geweest, een privé-conflict dat Bernhard dankzij handig manipuleren heeft gewonnen: hij heeft zijn huwelijk - zijn positie - gered ten koste van zijn diep ongelukkige en door haar ambt ingesnoerde echtgenote.

Wat heeft een Neerlandistieke ex-Waarheid-redactrice, nu feministies dierenleedbestrijdster immers van doen met goddelijke doorgevingen aan mejuffrouw Hofmans (óók al een vrouw, en zélfs - juffrouw Elsbeth Laps! - een zoogdier, dus zéér hóóg in de morele orde van de geverfde professeuse:

"De Koningin dient voortaan niets meer met de regering te bespreken vooraleer zij met mej. Hofmans heeft gesproken."

"Primair een paleisruzie", NRC-lezers! Vraagt het aan Etty-met-de-integere-feministies-diervrendelijke recht weibliche intuïtie, en de welhaast Hofmansiaanse vérziende blik!

Het ging helemáááál niet over een gebedsgenezeres met invloed over de Koningin, haar kinderen, en staatszaken - welnee, ben je gek, het ging hierom:

Juliana was dus als het ware vogelvrij én gevangen in haar huwelijk met Bernhard, die kon haar treiteren en vernederen zoveel hij wilde. Zij kon niet van hem af omdat volgens de christelijke moraal de façade van het gezinsideaal - de hoeksteen van de samenleving - moest worden opgehouden.

De zeergeleerde baseert deze konklusie op een ongeciteerde maar wel genoemde nota van Gerbrandy - maar wil weer eens veelteveel. Immers, als Juliana zo zeer gelijk had - en Etty eindigt haar artikel met

Niet Bernhard, maar Juliana had gelijk

dat overigens staat tegenover Fasseur's

"Het neemt allemaal niet weg dat hij (Bernhard) in de Greet Hofmans-affaire het gelijk aan zijn zijde had" -

wat weerhield onze Koningin dan gewoon de schuinsmarcheerder, en vernederaar en treiteraar - zegt Etty - de laan uit te sturen? Zoiets is toch véél vaker gebeurd in koninklijke families? (****)

En was dat niet véél makkelijker geweest voor Bernhard zelf, die - als hij dan zo graag mocht treiteren en vernederen - daar vast wel anderen voor had kunnen vinden met zijn geld en status, ook als ex-gemaal, vast ook mooier en intelligenter, zij het niet zo rijk, als Juliana?

Maar zo zit het niet, volgens Elsbeth de PVD-ster, en die hele Hofmans-affaire was alleen maar een voorwendsel of een truuk van die lepe treiteraar en pasja Bernhard:

Het is buitengewoon slim geweest van Bernhard om zijn patriarchale gezag [over Ons Staatshoofd?! - MM] over de naar zelfstandigheid strevende Juliana te herstellen door haar ervan te beschuldigen onder de invloed te staan van een buitenkerkelijke gebedsgenezeres.

Als het nou nog een binnenkerkelijke idem was geweest, nietwaar! Maar nee, volgens de integere Etty met de zo scherpe intuïtieve blik is die hele heisa rondom een gebedsgenezeres en haar invloed op de Koningin van Nederland gewoon een truuk van Bernhard geweest, en was er feitelijk helemaal niets aan de hand, afgezien natuurlijk - gebedsgenezeres - van laffe mannelijke discriminatie, en natuurlijk getreiter en vernedering van Vrouwen.

Immers de hooggeleerde zeer geverfde vervolgt zo:

Bizar, maar typisch Hollands. In de Verenigde Staten zou zo'n rel ondenkbaar zijn geweest. President Reagan raadpleegde onophoudelijk waarzeggers, president Bush stond onder invloed van de evangelist Billy Graham. Daarbij vergeleken was Juliana een toonbeeld van stabiliteit. Er is niets gebleken van invloed van Hofmans op staatszaken.

Deze veel gesmade vroege waarachtige Neder-feministe, tevens gebedsgenezeres, en wellicht kruidenvrouwtje had helemaal geen invloed "op staatszaken"! Of althans: daarvan is "niets gebleken"!

Cased closed, en quod erat demonstrandum, nietwaar. Die miskende gebedsgenezende Greet, vast vervuld van de allerbeste schier feministiese en ook ongetwijfeld zeer diervriendelijke idealen en goede bedoelingen, had alleen maar invloed op de Nederlandse vorstin, en deze zo bijzonder voorbeeldige gebedsgenezeres - Een Vrouw, lezer, Een Vrouw, dus dat moet wel deugen! -  gaf ook alleen maar boodschappen aan haar door dat

"De Koningin dient voortaan niets meer met de regering te bespreken vooraleer zij met mej. Hofmans heeft gesproken."

Wie kan dáár nu enig probleem in zien? Professor dr. Elsbeth in ieder geval niet:

(..) in het door de Koude Oorlog vergiftigde klimaat kostte het de kring rond Bernhard weinig moeite de geloofsbeleving van de koningin verdacht te maken.

Boodschappen  als geciteerd van den Hoge van een heuse gebedsgenezeres, bovendien in het onmetelijk voordeel Vrouw te zijn spreken immers vanzelf, en zijn, ook voor een vorstin met toegang tot staats-geheimen, alleen maar een kwestie van persoonlijke "geloofsbeleving", naar u vast begrijpt.

Niet alleen dat, er gebeurde nog iets véél ergers dan de belemmering van de uiteraard volstrekt private "geloofsbeleving" door haar treiterende gemaal:

De bijeenkomsten op het Oude Loo waar Juliana met geestverwanten van juffrouw Hofmans bijeenkwamen, werden voorgesteld als bijeenkomsten van communistische fellow-travelers [het is "traveller", o hooggeleerde jarenlange fellow-traveller + NRC-redactie - MM].

En van een gebedsgenezeres, wellicht communistische fellowtraveller, en een vrouw die de Nederlandse koningin verbiedt met de regering te spreken zonder met de gebedsgenezeres te spreken. Volstrekt vanzelfsprekend onproblematisch, en véél stabieler dan Reagan of Bush, heeft de bijkans gebedsgenezend vér ziende integere Elsbeth kunnen zien, in haar eigen kristallen bol (ongetwijfeld gevuld met jenever).

Zou prof.dr. Elsbeth, na dekaden van fellow-travelling, ook heel goed in Neerland voor de professorale carrière, ook bij zeer gebrekkig verstand, dekaden communisme, dekaden feminisme, en jaren van dierenactivisme en steun aan de fundamentalistische gristen Thieme, nu eindelijk tot het gevolg van Jomandas (De Enige Echte!), gebedsgenezeressen én de Eigen Integere Ettysche Geloofsbeleving zijn gekomen?

Het lijkt er wel op.

 Meer Lob der Partei 


(*) Ik snap dus zelf niet waarom Elsbeth tegenwoordig tijd over heeft om kwesties die mensen aan gaan te bespreken, met de zo integere blik zo vast gevestigd op medewezens die bij "miljoenen gevangen, gemarteld, mishandeld, uitgebuit en afgemaakt", maar u moet maar denken dat ik én een logische geest heb én een niet-multi-taskende Marsiaan ben.

(**) Voor de goede logische orde: Ik wéét dat ik niet wéét wie er uiteindelijk historisch gelijk heeft, of zal krijgen in 2053 als Juliana's archieven open gaan - en ik slechts 103 - maar ik wéét wel dat mijn leven veel te kort is om het tot de bodem uit te zoeken, net als in Etty's geval, trouwens, voor wier feitelijke en morele prioriteiten zie de vorige noot.

(***) Voor de psychologische duidelijkheid:

Mijn vermoeden is dat mevrouw het echt meende en echt van dergelijke gevoelens is, want ik ben door haar generatie van quasi revolutionairen zeer vaak voor "fascist" uitgemaakt omdat ik beliefde meer in echte wetenschap dan in Marx geïnteresseerd te zijn, en in dergelijke Etty-achtige kringen geldt dat nu eenmaal als zelf-evidente norm: Wie het niet met ons eens is deugt niet, en kan je vrijelijk schofferen naar vermogen - en ook had ik de tekorten van Marx minimaal 22 jaar eerder door dan de in eigen ogen zo begaafde en morele Elsbeth.

(****) Wie in de Engelse koninklijke familie geïnteresseerd is, of gewoon in de Engelse geschiedenis, moet "Queen Caroline" eens googelen, al weet ik niet of de verhalen op het net even sappig zijn als in mijn boeken. Idem trouwens Denemarken, met "Struensee". (Mócht u van koninklijke schandalen houden dan zijn dit gouden tips!) En wat te denken Onze Eigen Willem I en II van de 19e eeuw?

 Maarten Maartensz

        home - index - top - mail