Nederlog        

 

27 augustus 2008

                                                                 

Over goedwillendheid en het internet

 

 
Enjoy and give pleasure, without doing harm to yourself or to anyone else - that, I think, is the whole of morality.
   (Chamfort)
 

Er is bij gelegenheid veel te doen over het niveau op het internet en de meeste desbetreffende commotie pleegt negatief te zijn: Het zou - o gruwel! - "een vrijplaats" zijn; mensen zouden "misbruik maken" van hun vrijheid van meningsuiting; het zou "grof en anoniem" zijn, en zo meer.

Ik zeg geen nee, maar ikzelf geloof dat de vrijheid van meningsuiting alleen misbruikt wordt als er sprake is van laster, bedreiging of oproepen tot geweld, dat alles al lang en breed misdrijven zijn, en ik ben geheel géén fatsoensrakker en ook al géén politicus die probeert het domme volk te paaien.

Kortom, wat mij betreft roept men maar en zegt of liegt men maar wat men wil, binnen heel brede kaders als aangegeven, want dat gebeurt in gewone menselijke conversaties immers óók; het is menselijk gesproken al héél wat als men zich weet te beperken tot het elkaar alleen verbaal te lijf gaan; en de grote meerderheid is nu eenmaal helaas niet erg intelligent of geleerd, maar heeft toch allerlei meningen en gevoelens die ze bij gelegenheid publiek willen luchten. Van mij mag dat, ook als ik die mening vals, dom, schadelijk of kwalijk vind, en ongeveer zolang als ik of anderen de meningen mogen tegenspreken en de meningsverschillen verbaal blijven.

Wie hier meer over wil weten leze mijn stukje over tolerantie, dat een begrip is dat vaak en veel misverstaan of misbruikt wordt, en dat een belangrijke deugd is, althans in een pluriforme en open samenleving - maar daarover wilde ik het nu en hier niet hebben.

Ik wilde het namelijk bij wijze van contrast, en omdat mijn eigen stukjes (vooral over Nederland) nog wel eens tot pessimisme aanleiding geven, of althans pessimistisch van toonzetting zijn, eens hebben over goedwillendheid op het internet.

Ook dát bestaat namelijk en ik heb er ondertussen veel aan te danken, en daarom wil ik er een paar dingen over opmerken, ook al omdat het welbeschouwd een heel interessant en hoopgevend verschijnsel is.

Maar ik moet hier om te beginnen twee onderscheidingen maken.

De eerste onderscheiding is deze, en betreft de financiering.

Het internet kan het best opgevat worden als een gigantisch en wereldwijd forum - van meningen, standpunten, belangen, propaganda en reclame. (*)

Waar je vroeger mensen met interessante meningen of ideeën moest zoeken via persoonlijke ontmoetingen, of via boeken of advertenties, kunnen miljarden mensen nu hun meningen, ideeën, verlangens en bezigheden omzetten naar html of pdf en publiek maken op het internet. (**)

Ik wil dus om te beginnen een onderscheid maken tussen enerszijds  commercieel geproduceerd internet-materiaal, dat gemaakt is tegen betaling, en dat bedoeld is om een product of een standpunt winstgevend of althans populair of bekend(er) te maken, en anderszijds niet-commercieel geproduceerd internet-materiaal, dat niet gemaakt is tegen betaling, en dat vooral bedoeld is om anderen te helpen (en om  mogelijk interessante mensen waar ook ter wereld met een gedeelde belangstelling te vinden).

Dit is geen onderscheid dat moreel is maar een dat financieel en motivationeel is. Er is immers ook vaak een groot positief belang voor zeer velen in commercieel internetverkeer - zoals internet-bankieren en internet-winkelen - maar dat pleegt gedreven te worden door een commercieel belang door degenen die het mogelijk maken.

Kortom: Dit alles kan voor zeer velen zeer behulpzaam zijn en kan veel goeds mogelijk maken - maar het wordt gedreven door een (heel wel mogelijk zeer respectabel en integer) winstmotief én het betreft commercieel betaalde arbeid, om welke twee redenen ik het hier uitsluit van wat ik met "goedwillendheid" bedoel.

De tweede onderscheiding is deze, en betreft relevante ervaring.

Mijn eigen ervaringen met niet-commercieel geproduceerd internet-materiaal, dat dus uiteindelijk gewoonlijk door privé-personen in hun vrije tijd is gemaakt, of dat soms samenhangt met universitaire of andere onderwijs-bezigheden, betreft vooral (1) filosofische, logische en wiskundige teksten op het internet en (2) programmeertalen en programmeer-omgevingen.

Deze twee onderscheidingen gemaakt hebbende:

Ik heb nu 12 jaar internet en 12 jaar een eigen internetsite en ik heb die jaren vooral gebruikt om me met de twee zojuist genoemde groepen onderwerpen bezig te houden, en weet véél minder van andere zaken op het net - al neem ik aan dat mensen die vooral geïnteresseerd zijn in andere onderwerpen soortgelijke ervaringen hebben.

Voor mij geldt echter dat - welbeschouwd en verhoudingsgewijs - er zéér veel mensen blijken te zijn, in de internetwereld, die zonder winstoogmerk héél veel van hun werk op het internet gezet hebben met geen ander doelen dan (i) anderen daarmee te helpen en (ii) anderen te vinden met soortgelijke interesses en eventueel (iiii) zelf enige bekendheid te verwerven (onder mensen met gedeelde interesses).

En dit gebeurt allemaal zoals mensen buiten het internet met elkaar spreken: Om elkaar te informeren en eventueel te beleren of corrigeren, en zonder daarvoor méér dan enige belangstelling voor het onderwerp en enige minimale inzet en kennis van anderen te verlangen.

Dit blijkt te werken op heel grote schaal; het is uiteindelijk gebaseerd op de goede wil van de betrokkenen, inclusief de wil allerlei materiaal vrij met elkaar te delen; en dit is een zéér groot pluspunt voor de kansen van de menselijke beschaving en de kansen van individuen met internet om zichzelf te ontwikkelen en het is nieuw in de menselijke beschavings-geschiedenis. (**)

Het is ook interessant omdat het enerszijds werkt volgens de beginselen van de vrije gesproken menselijke communicatie (waar men elkaar óók niet betaalt om elkaars standpunten maar te mogen leren kennen), en er anderszijds heel veel eigen werk en inzet gratis is - als was het internet  een soort communistische samenleving, of als was het allemaal een groot spel - en er vanzelfsprekend met anderen gedeeld wordt, zoals mensen persoonlijk ook feitelijk met elkaar spreken, spelen of omgaan zonder daarvoor geld te vragen, althans buiten commerciële verhoudingen.

En zeker in de onderwerpen waarin ik me verdiept heb op het internet is er sprake van zeer veel waarachtige goedwillendheid, waarbij allerlei mensen zeer veel vrije tijd steken in bijvoorbeeld de ontwikkeling van programmeer-talen of -omgevingen en in het elkaar helpen bij het begrijpen ervan en ermee leren omgaan, eigenlijk alleen omdat het onderwerp ze interesseert en ze gewillig zijn met elkaar te delen, en inderdaad met elkaar te spelen, te converseren en om te gaan, via het forum dat internet is. (*)

Bovendien geldt in mijn ervaring dat er maar héél weinig mensen te vinden zijn op de specifieke forums waar ik op grasduin of verkeer (die meestal met programmeren te maken hebben, dat wellicht enig verschil maakt) die er misbruik van maken: Men pleegt voorkomend, vriendelijk en behulpzaam te zijn (al betreft het - ook een psychologisch interessant feitje - meestal mensen die een alias gebruiken), en de meningsverschillen (die hoog op kunnen lopen) worden gewoonlijk min of meer redelijk behandeld (ook al omdat alle betrokkenen héél goed kunnen en behoren te weten dat al hun inzet en die van anderen teruggaat op eigen vrije wil en eigen vrije tijd en niet-commercieel is).

Dit alles zijn dus feiten die tot behoorlijk optimisme aanleiding geven, vooral waar het de kansen op meer beschaving, meer wetenschap, meer redelijkheid en meer rationaliteit betreft, en ze tonen aan dat menselijke goedwillendheid en vrije conversatie en uitwisselingen van ideeën en eigen werk alles alleen gedreven door belangstelling voor een onderwerp véél vermogen.

En dát mag óók wel eens gezegd en onderstreept worden, mede omdat het internet ondertussen de voornaamste factor is geworden in de ontwikkeling van de menselijke beschaving, eenvoudig doordat het zoveel mensen zo makkelijk met elkaar en met elkaars ideeën in contact brengt.


P.S. Omdat ik eerder over de voordelen van internet voor hoogbegaafde kinderen sprak en daar niet over misverstaan wil worden:

Ik bedoel niet dat u uw eventueel hoogbegaafde twaalfjarige - zeg - vrijelijk over het internet moet laten gaan dolen om te 'leren leren'; ik bedoel wel dat het internet voor weldenkende ouders en onderwijzers een zeer grote vracht aan materiaal biedt dat heel goed gebruikt kan worden in onderwijs aan hoogbegaafde kinderen.

En overigens meen ik werkelijk dat je echt hoogbegaafde kinderen vooral de gelegenheid moet bieden hun hoge begaafdheid overwegend zelfstandig te gebruiken, met materiaal aangereikt door echte kenners van het onderwerp, en dat bij voldoende kansen tot zelfstandig gebruik van een écht goed stel hersens de meeste mensen met zulke hersens het wel zullen redden, met enige zinnige hulp van volwassen: Wie echt zelfstandig kan nadenken weet immers dat er weinig dingen interessanter of leuker zijn dan echt zelfstandig nadenken.

De beste manier om hoogbegaafde kinderen te helpen is ze in kontakt te brengen met andere hoogbegaafden, en de beste manier om dàt te doen is ... via een werkelijk goede bibliotheek, als alle deeltjes van de Everyman's Library, en/of via een door echte kenners gemaakte selectie van internetbronnen.

(*) Wie het belang van forums (in de wetenschap en daarbuiten) wat helderder wil krijgen (en/of geïnteresseerd is in methodologie) verwijs ik naar A.D. de Groot's "Methodologie", dat hierover en over andere zaken helder en informatief is.

(**) Dit is een zeer interessant feit, omdat het zoveel méér mogelijk maakt dan vroeger in termen van kennis en kontakten, en het dus eigenlijk werkt als een soort vermenigvuldiger van menselijke mogelijkheden en potentieel. De drie enige vergelijkbare vermenigvuldigers in de menselijke beschaving tot nu waren de ontdekkingen van de taal, het schrift en de boekdrukkunst.

 Maarten Maartensz

        home - index - top - mail