Nederlog        

 

 25 maart 2008

                                                                 

Dood universeel genie (Belgisch)

 



Ik ben geen liefhebber van Nederlandse literatuur, afgezien van Multatuli. Mijn reden is vooral dat ik wat ik als Nederlandse Literatuur opgelepeld heb gekregen meestal vervelend, oninteressant, saai, slecht geschreven, aanstellerig, of dom vond.

Aangezien ik wel van literatuur houd, en zelfs van Nederlandse literatuur als het maar Multatuli is, geloof ik niet dat mijn oordeel erg veel te maken heeft met mijn afwijken van de doorsnee, en wel dat het vooral ligt aan het niveau van het gebodene, dat nu eenmaal in - bijvoorbeeld -  Engeland hoger is, en ook aan de geringe talenkennis of nieuwsgierigheid van de doorsnee Hollander, akademisch opgeleid of niet. (*)

Maar nu is er een universeel genie dood, en hij schreef Nederlands. Het staat in de NRC, en een ander universeel genie, Harry Mulisch, zegt het:

Hugo was een universeel genie, maar vond zichzelf vooral dichter.

U begrijpt nu wellicht dat het om de Belgische schrijver Hugo Claus gaat, en niet om het ook al universele genie Ronald Plasterk (homo universalis volgens de NRC en de COC), die immers Nederlander is.

Nu wil ik toegeven dat ikzelf hl weinig van Claus weet. Ik heb zijn teksten wel eens ingekekeken, lang geleden, maar vond er helemaal niets aan. Ik heb hem nooit ontmoet, en ook nooit gehoord, wat voor een universeel genie toch wel een een beetje verbazend is, tenzij natuurlijk echte universele genien in Neerland en Belgenland systematisch onderdrukt worden. De enige keer dat ik een toneelstuk van hem aanhoorde op de radio heb ik dat snel uitgezet uit verveling en ergernis.

Vanwaar dan dit stukje?

Wel, ik las over Claus in de NRC van 20 maart, op de voorpagina, met foto, en las vandaag alweer meer over Claus in de NRC, en leerde dat zowel zijn universeel geniezijn als zijn verpletterend dichterschap het best tot uitdrukking komen, volgens Neerlandistiek gevormde kenners en liefhebbers, in zijn onverbiddellijk potisch - universeel, geniaal,  Nederlandstalig - meesterwerk "De Oostakkerse gedichten", uit 1955.

En daaruit, uit dit universeel, geniaal, Nederlandstalig meesterwerk citeerde de NRC op 20 maart de volgende universele, geniale, dichtersproef, op de voorpagina - die ik weergeef zoals de NRC dat deed, om u maar ten volle te laten genieten:

De zanger

Vrij is de zanger niet
Maar vlug en schamper en toppen scherend als een baard.

Vrij is hij niet want zijn doorboord geklater
En zijn sprekend wormhout hangen in zijn mond, huig en zijn tong.
Losgelaten in zijn huid, dit huis,
Groet de zanger koekoek noch vinkenvanger.

Noch de schuwe spieders in het laagland.

De zanger is zijn lied.
Uit: De Oostakkerse gedichten

Begrijpt u?

Wel... dat is dus n van die dingen die ikzelf tegen Nederlandstalige literatuuur heb: Dat het bovenstaande door kan gaan voor een geniaal dichtwerk van een universeel genie, en als bewijs ervoor kan dienen op de voorpagina van een Nederlands dagblad voor hoger opgeleiden.

Waarom dan niet k de zang van Hazes of de dichtkunst van Vader Abraham? In de kategorie Universeel Geniale Neerlandse Schrijvers En Dichters? Gelijkwaardig aan universele genien als Claus en Mulisch? Nobelprijswaardig ook?

En ik bedoel ook, mede als lezer van dichtkunst van over de grens, in andere talen, zoals het Engels: Ik begrijp dit werkelijk niet - tenzij het allemaal leugen, pose, domheid, of linguistiek chauvinisme is.

Er is immers vrijwel oneindig meer geschreven dat vrijwel oneindig beter is, zelfs in de Nederlandstalige pozie, bijzonder onbijzonder als deze overwegend is.

(*) De normale Nederlandse lezer (als deze nog bestaat, na veertig jaar kaalslag in het Nederonderwijs) leest (of althans: koopt en schenkt) vrijwel alleen moderne en pas verschenen literatuur, vaak "omdat ik het zo druk heb". Wel, dat is een denkfout: De enige literatuur waar je redelijk zeker van kunt zijn dat het werkelijk goed is, is nu juist die literatuur die al minstens een eeuw overeind staat als grote literatuur. Juist wie weinig tijd heeft, en zichzelf voor intelligent houdt, zou de klassieken moeten lezen, veel eerder dan wat recent gepubliceerd is.

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail